Doanh nghiệp Việt đối mặt bài toán sống còn mang tên dòng tiền

Theo dõi KTMT trên

Bức tranh tài chính của nhiều doanh nghiệp Việt Nam trong năm 2025 tiếp tục phủ gam màu xám khi hàng loạt doanh nghiệp ghi nhận thua lỗ lớn, lỗ kéo dài hoặc rơi vào tình trạng mất cân đối nghiêm trọng về dòng tiền. Từ những trường hợp bị hủy niêm yết bắt buộc cho tới các khoản lỗ lên tới hàng trăm tỷ đồng, điểm chung nổi bật là chi phí tài chính và lãi vay tăng cao, bào mòn khả năng tạo lợi nhuận và đẩy doanh nghiệp vào vòng xoáy lỗ -nợ.

Cuối tháng 1/2026, Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM thông báo hủy niêm yết bắt buộc cổ phiếu của CTCP Xi măng Vicem Hải Vân. Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 cho thấy doanh nghiệp này lỗ sau thuế 45,7 tỷ đồng, đánh dấu năm thứ ba liên tiếp thua lỗ. Đáng chú ý, tại thời điểm cuối năm 2025, Vicem Hải Vân ghi nhận lỗ lũy kế 142 tỷ đồng, trong khi nợ ngắn hạn vượt tài sản ngắn hạn gần 148 tỷ đồng, phản ánh tình trạng căng thẳng nghiêm trọng về dòng tiền.

Cổ phiếu của Xi măng Vicem Hải Vân có nguy cơ bị hủy niêm yết do thua lỗ liên tục.

Theo đánh giá của giới phân tích, gánh nặng nợ vay và chi phí lãi vay là nguyên nhân cốt lõi khiến tình hình tài chính của doanh nghiệp ngày càng xấu đi. Dù đã nỗ lực giảm dư nợ, chi phí vốn cao vẫn vượt quá khả năng tạo dòng tiền từ hoạt động kinh doanh. Bên cạnh đó, giá vốn và chi phí quản lý gia tăng tiếp tục bào mòn lợi nhuận, khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động.

Không chỉ Vicem Hải Vân, CTCP Dầu khí Đầu tư Khai thác Cảng Phước An cũng ghi nhận mức lỗ kỷ lục trong năm 2025. Riêng quý IV, doanh nghiệp lỗ sau thuế 125 tỷ đồng, tăng gấp hơn 5 lần so với cùng kỳ. Lũy kế cả năm, dù doanh thu thuần tăng mạnh lên 155 tỷ đồng, doanh nghiệp vẫn lỗ tới 504 tỷ đồng – mức cao nhất kể từ khi thành lập. Trong đó, chi phí lãi vay lên tới 277 tỷ đồng, trở thành gánh nặng lớn nhất đè lên dòng tiền.

Một trường hợp khác là CTCP Chế biến Thủy sản xuất khẩu Minh Hải, doanh nghiệp tiếp tục chìm sâu trong thua lỗ kéo dài. Năm 2025, dù doanh thu tăng hơn 30%, công ty vẫn lỗ gần 190 tỷ đồng, nâng tổng lỗ lũy kế lên hơn 760 tỷ đồng sau 14 năm liên tiếp thua lỗ. Nợ vay và hàng tồn kho phình to, trong khi chi phí lãi vay duy trì ở mức cao, khiến dòng tiền liên tục rơi vào trạng thái căng thẳng.

Những ví dụ trên cho thấy tăng trưởng doanh thu không còn là “phao cứu sinh” nếu doanh nghiệp không kiểm soát được chi phí và cấu trúc tài chính. Khi chi phí vốn tăng nhanh hơn khả năng tạo doanh thu, dòng tiền âm kéo dài sẽ nhanh chóng đẩy doanh nghiệp vào thế mất kiểm soát, dù quy mô hoạt động có mở rộng đến đâu.

Theo khảo sát mới đây của cơ quan thống kê, nhiều doanh nghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn giữ tâm lý thận trọng khi chi phí sản xuất tăng và lãi suất vay còn cao. Điều này khiến doanh nghiệp dè dặt trong quyết định mở rộng đầu tư và tuyển dụng, dù tín hiệu đơn hàng mới trong quý I/2026 được dự báo tích cực hơn so với cuối năm trước.

Ở góc độ hệ thống, việc ngân hàng triển khai các biện pháp cơ cấu lại nợ trong giai đoạn khó khăn vừa qua giúp doanh nghiệp “mua thêm thời gian”, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn rủi ro thanh khoản và nợ xấu trong trung hạn. Khi các khoản nợ được gia hạn dần đến hạn, áp lực trả nợ sẽ quay trở lại nếu dòng tiền không được cải thiện thực chất.

Trong bối cảnh đó, bài toán sống còn của doanh nghiệp Việt không nằm ở việc mở rộng quy mô bằng mọi giá, mà là khả năng quản trị dòng tiền một cách kỷ luật và chủ động. Các chuyên gia tài chính cho rằng doanh nghiệp cần dự báo dòng tiền chi tiết, kiểm soát chặt chi phí, xác định rõ điểm hòa vốn và sẵn sàng đưa ra quyết định “cắt lỗ” khi cần thiết, thay vì kéo dài tình trạng “gồng lỗ”.

Từ những khoản lỗ hàng trăm tỷ đồng và tình trạng tài chính sa sút của nhiều doanh nghiệp, có thể thấy dòng tiền đã trở thành yếu tố quyết định sự tồn tại. Trong giai đoạn phục hồi còn nhiều bất định, doanh nghiệp nào kiểm soát được dòng tiền sẽ giữ được sức bền, còn doanh nghiệp buông lỏng kỷ luật tài chính rất dễ bị cuốn vào vòng xoáy lỗ – nợ, khó thoát ra trong ngắn hạn.