Dầu tiến sát 100 USD/thùng: Vì sao các ông lớn năng lượng bắt đầu lo?

Theo dõi KTMT trên

Theo The Wall Street Journal, giá dầu thô nhẹ ngọt WTI giao dịch tại Mỹ đã tăng từ khoảng 87 USD/thùng vào giữa tuần trước lên gần 99 USD/thùng trong phiên giao dịch đầu tuần này. Đà tăng chủ yếu đến từ rủi ro nguồn cung, khi các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại tại Trung Đông làm dấy lên lo ngại về gián đoạn vận tải năng lượng.

Trọng tâm của rủi ro hiện nay nằm ở Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược nơi khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua mỗi ngày. Theo các ước tính của ngành năng lượng, khối lượng dầu vận chuyển qua tuyến này có thể đạt tới 9–10 triệu thùng/ngày. Chỉ cần gián đoạn kéo dài trong vài tuần, thị trường dầu toàn cầu có thể ngay lập tức rơi vào tình trạng thiếu hụt nguồn cung quy mô lớn.

Điều đáng chú ý là ngay cả khi giá dầu tăng mạnh, các tập đoàn năng lượng lớn của Mỹ như Exxon Mobil, Chevron và ConocoPhillips lại tỏ ra khá thận trọng. Trong các cuộc trao đổi gần đây với quan chức Washington, lãnh đạo ngành dầu khí cho rằng rủi ro lớn nhất hiện nay không nằm ở mức giá dầu bao nhiêu, mà ở khả năng thị trường đối mặt với một cú sốc nguồn cung mà rất khó bù đắp nhanh chóng.

Khi “van an toàn” của thị trường dầu yếu đi

Trong hơn một thập kỷ qua, mỗi khi thị trường năng lượng đối mặt với gián đoạn nguồn cung, sản lượng dầu đá phiến của Mỹ thường đóng vai trò như một “van an toàn”. Khi giá dầu tăng, các công ty khai thác tại Mỹ có thể nhanh chóng mở rộng sản xuất, đưa thêm dầu ra thị trường và giúp hạ nhiệt giá năng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, chiến lược của ngành dầu khí Mỹ đã thay đổi đáng kể sau nhiều chu kỳ bùng nổ rồi sụp đổ của thị trường. Thay vì tăng mạnh đầu tư khai thác mỗi khi giá dầu leo thang, các tập đoàn năng lượng hiện ưu tiên duy trì kỷ luật tài chính, tập trung trả cổ tức và mua lại cổ phiếu cho cổ đông.

Ông Mike Oestmann, CEO của Tall City Exploration, cho biết các công ty dầu khí hiện không còn chạy theo biến động giá dầu như trước. Áp lực từ nhà đầu tư buộc họ duy trì chi tiêu đầu tư ở mức thận trọng hơn sau nhiều năm ngành dầu đá phiến chi hàng trăm tỷ USD cho mở rộng sản xuất nhưng lợi nhuận không ổn định. Điều này đồng nghĩa với việc ngay cả khi giá dầu tăng mạnh, sản lượng của Mỹ cũng khó có thể tăng nhanh như trong giai đoạn trước. Đây là thay đổi quan trọng đối với cấu trúc thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, nếu nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn, khả năng tìm kiếm nguồn thay thế sẽ trở nên hạn chế hơn nhiều. Chính quyền của Donald Trump đang xem xét nhiều phương án nhằm ổn định thị trường, từ xả dầu trong kho dự trữ chiến lược đến tìm cách thúc đẩy nguồn cung từ các quốc gia khác như Venezuela. Hiện nay, Chevron là tập đoàn dầu khí lớn duy nhất của Mỹ vẫn duy trì hoạt động tại quốc gia Nam Mỹ này.

Tuy nhiên, theo nhiều lãnh đạo ngành năng lượng, các biện pháp này chỉ có thể giúp giảm bớt áp lực trong ngắn hạn. Ngay cả khi sản lượng tại Mỹ hoặc Venezuela tăng lên, con số đó cũng khó bù đắp hoàn toàn lượng dầu khổng lồ vốn đi qua Eo biển Hormuz mỗi ngày.

Trong một bài đăng trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Donald Trump cho rằng Mỹ có thể hưởng lợi khi giá dầu tăng bởi nước này hiện là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, từ góc nhìn của các tập đoàn năng lượng, câu chuyện phức tạp hơn nhiều. Giá dầu cao có thể mang lại lợi nhuận trước mắt, nhưng nếu kéo dài, chi phí năng lượng tăng mạnh có thể làm suy yếu tăng trưởng kinh tế và kéo nhu cầu nhiên liệu đi xuống.

Quan trọng hơn, những biến động gần đây cho thấy thị trường dầu mỏ toàn cầu đang trở nên nhạy cảm hơn trước các cú sốc địa chính trị. Khi nguồn cung phụ thuộc vào một số tuyến vận tải chiến lược như Eo biển Hormuz và khả năng tăng sản lượng nhanh của Mỹ không còn mạnh như trước, mỗi gián đoạn nhỏ cũng có thể tạo ra biến động lớn đối với giá năng lượng toàn cầu.

Nói cách khác, đợt tăng giá dầu hiện nay có thể không chỉ phản ánh căng thẳng tại Trung Đông, mà còn là dấu hiệu cho thấy thị trường năng lượng thế giới đang bước vào giai đoạn mong manh hơn – khi “lá bài Mỹ” từng giúp ổn định cung cầu suốt hơn một thập kỷ qua không còn đủ mạnh để hạ nhiệt những cú sốc mới.