Cuộc chơi xuất khẩu đổi luật: Doanh nghiệp Việt ở đâu trên TMĐT xuyên biên giới?
Bước sang năm 2026, thương mại điện tử xuyên biên giới không còn đơn thuần là một kênh bán hàng bổ sung, mà đang dần trở thành thước đo năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp xuất khẩu.
Bước sang năm 2026, thương mại điện tử xuyên biên giới không còn đơn thuần là một kênh bán hàng bổ sung, mà đang dần trở thành thước đo năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp xuất khẩu. Trong bối cảnh thị trường quốc tế tái cấu trúc mạnh mẽ, “có mặt” trên nền tảng số ngày càng mang ý nghĩa quyết định.
Thị trường đang chọn nhà cung cấp theo cách khác
Theo dự báo, quy mô thương mại điện tử B2B toàn cầu sẽ đạt khoảng 36.160 tỷ USD vào năm 2026, với tốc độ tăng trưởng kép 14,5% mỗi năm.
Đáng chú ý, hành vi mua hàng đang thay đổi nhanh chóng, khi 74% nhà mua hàng thuộc thế hệ Millennials – lực lượng ngày càng chi phối quyết định mua trong các doanh nghiệp – ưu tiên giao dịch trực tuyến.
Sự dịch chuyển này, khiến quá trình tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn nhà cung cấp diễn ra ngày càng nhiều trên nền tảng số. Thay vì, tiếp cận qua hội chợ, trung gian hay quan hệ truyền thống, các doanh nghiệp quốc tế ngày nay bắt đầu từ dữ liệu, hồ sơ số và mức độ hiện diện trực tuyến của đối tác.
Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử B2B không chỉ giúp bán hàng nhanh hơn, mà đang trở thành “cửa vào” của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Lợi thế quốc gia không tự động chuyển hóa thành đơn hàng
Việt Nam hiện có 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) với hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng nhiều ngành hàng nằm trong nhóm top 3 thế giới về xuất khẩu.
Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Phương Uyên, Giám đốc Marketing Alibaba.com Việt Nam, những lợi thế này chỉ thực sự phát huy, khi doanh nghiệp xây dựng được năng lực thương hiệu số và có sự hiện diện bài bản trên các nền tảng B2B toàn cầu.
Trong môi trường cạnh tranh mới, lợi thế chi phí đang dần nhường chỗ cho các yếu tố như: uy tín, dữ liệu giao dịch, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và tốc độ phản hồi.
Doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng sản phẩm, mà bằng mức độ minh bạch và khả năng chứng minh năng lực qua nền tảng số.
Nội lực doanh nghiệp là điểm phân hóa lớn nhất
Thực tế cho thấy, quy mô thị trường không đồng nghĩa với năng lực vận hành. TMĐT Việt Nam đã cán mốc 31 tỷ USD năm 2025, song theo thống kê của Hiệp hội TMĐT Việt Nam, chỉ khoảng 30% nhân lực trong ngành được đào tạo đúng chuyên môn, trong khi nhu cầu nhân lực tăng trung bình 30% mỗi năm.
Theo ThS. Nguyễn Trung Kiên, Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội, thiếu môi trường thực nghiệm và kỹ năng bổ trợ, đang khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khi triển khai TMĐT xuyên biên giới một cách bền vững.
Khoảng cách giữa yêu cầu của thị trường và năng lực nội tại, đang trở thành rào cản lớn hơn cả vốn hay công nghệ.
TMĐT không còn là chiến thuật ngắn hạn
Ở góc nhìn vận hành, ông Vũ Hồng Khanh, Giám đốc điều hành Công ty cổ phần Thương mại quốc tế Saler – đơn vị ủy quyền chính thức của Alibaba.com tại Việt Nam – cho rằng, doanh nghiệp cần tiếp cận TMĐT xuyên biên giới một cách hệ thống.
Điều này bao gồm, hiểu rõ khung pháp lý, thuế và kế toán; đầu tư cho nhân lực, đặc biệt là ngoại ngữ và kỹ năng nền tảng số; đồng thời tận dụng hiệu quả các công cụ marketing, quảng cáo và AI mà các sàn B2B lớn cung cấp.
Quan trọng hơn, theo ông Khanh, chữ tín vẫn là yếu tố cốt lõi. Chất lượng sản phẩm, thời gian giao hàng và cam kết với đối tác, là những yếu tố quyết định việc doanh nghiệp có thể duy trì hiện diện lâu dài trên thị trường số hay không.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra với doanh nghiệp không còn là có nên tham gia TMĐT xuyên biên giới hay không, mà là tham gia ở mức độ nào và chuẩn bị đến đâu.
Như vậy, thị trường đang dịch chuyển nhanh hơn khả năng thích ứng của nhiều doanh nghiệp, và khoảng trống này đang được lấp đầy, bởi những đơn vị đi trước trong xây dựng năng lực số, dữ liệu, nhân sự và uy tín trên nền tảng.
TMĐT xuyên biên giới, vì thế trở thành một phép thử sớm cho năng lực xuất khẩu dài hạn: doanh nghiệp nào chủ động chuẩn hóa vận hành, đầu tư nhân lực và hiện diện bài bản, sẽ có cơ hội giữ vị trí trong chuỗi cung ứng mới; doanh nghiệp chậm chân có nguy cơ bị loại khỏi bàn đàm phán, ngay từ vòng tiếp cận đầu tiên.
