Cơ hội mở rộng “cửa vốn” cho doanh nghiệp SME bằng tài sản số

Theo dõi KTMT trên

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của dự thảo là đề xuất cho phép các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) – nhóm hiện chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế sử dụng tài sản số, tài sản ảo và quyền sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm để vay vốn. Đây được xem là bước thay đổi quan trọng trong tư duy tiếp cận tín dụng, đặc biệt với các doanh nghiệp công nghệ, startup và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Theo dự thảo, khối DNNVV được xác định là các doanh nghiệp có số lao động bình quân năm không quá 300 người và tổng doanh thu dưới 400 tỷ đồng. Dù chiếm tỷ trọng áp đảo trong nền kinh tế, nhóm doanh nghiệp này hiện mới chỉ tiếp cận được khoảng 19% đến 20% tổng dư nợ tín dụng.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các tổ chức tín dụng vẫn ưu tiên tài sản bảo đảm truyền thống như bất động sản. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp công nghệ hoặc startup lại sở hữu tài sản chủ yếu dưới dạng phần mềm, dữ liệu, nền tảng công nghệ hoặc quyền sở hữu trí tuệ – những loại tài sản khó định giá và chưa phổ biến trong hoạt động thế chấp vay vốn.

Để tháo gỡ nút thắt này, tại Điều 8 của dự thảo luật, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung cơ chế khuyến khích các ngân hàng thương mại đa dạng hóa hình thức bảo đảm tiền vay. Danh mục tài sản thế chấp được mở rộng sang động sản, tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, tài sản vô hình, tài sản số và tài sản ảo.

Song song với đó, cơ quan quản lý cũng định hướng thúc đẩy mô hình cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm, phương án kinh doanh và dòng tiền thực tế của doanh nghiệp, thay vì phụ thuộc quá lớn vào tài sản đảm bảo là quỹ đất hay bất động sản.

Giới chuyên gia nhận định, nếu được luật hóa, cơ chế này có thể tạo ra thay đổi lớn đối với hệ sinh thái khởi nghiệp và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam. Việc công nhận giá trị của tài sản vô hình không chỉ giúp doanh nghiệp dễ tiếp cận vốn hơn mà còn phản ánh xu hướng phát triển của nền kinh tế số, nơi dữ liệu, công nghệ và trí tuệ ngày càng trở thành nguồn lực cốt lõi.

Không chỉ tập trung vào bài toán tín dụng, dự thảo luật cũng đưa ra các giải pháp hỗ trợ đầu ra cho khối DNNVV thông qua cơ chế mua sắm công. Tại Điều 12 về mở rộng thị trường, dự thảo quy định các cơ quan, tổ chức sử dụng ngân sách nhà nước phải dành tỷ lệ tối thiểu 20% nguồn ngân sách hoặc 20% số lượng gói thầu hằng năm để mua sắm các sản phẩm, dịch vụ do DNNVV sản xuất và cung ứng.

Việc luật hóa tỷ lệ 20% trong mua sắm công được kỳ vọng sẽ tạo ra một phân khúc thị trường nội địa ổn định cho doanh nghiệp quy mô nhỏ, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi cung ứng của khu vực này.

Ở góc độ chính sách tài chính nội bộ, Điều 11 của dự thảo cho phép doanh nghiệp trích lập quỹ phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời được tính ưu đãi chi phí nghiên cứu phát triển (R&D) khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp.

Quy định này được đánh giá có tính đồng bộ với các luật chuyên ngành ban hành trong năm 2025, qua đó hỗ trợ tiến trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu cả nước có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030.

Đáng chú ý, nhóm doanh nghiệp theo đuổi mô hình kinh doanh bền vững, phát triển xanh cũng sẽ được ưu tiên tiếp cận nguồn vốn mồi và hỗ trợ lãi suất đối với các dự án xanh.

Theo kế hoạch, dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp diễn ra vào tháng 10 năm nay. Nếu được thông qua đúng lộ trình, các quy định mới của đạo luật này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Hải Đăng