CEO MB: Lãi suất tăng quá nhanh, nợ xấu có thể bùng phát
Áp lực chi phí vốn tăng cao đang đẩy ngành ngân hàng vào thế khó khi NIM thu hẹp và dư địa tăng lãi suất cho vay gần như không còn. Nếu lãi suất tiếp tục tăng nhanh, khả năng trả nợ của khách hàng sẽ suy yếu, kéo theo nguy cơ nợ xấu gia tăng.
Ngành ngân hàng đang bước vào một chu kỳ mới khi áp lực chi phí vốn gia tăng rõ rệt. Theo ông Phạm Như Ánh, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), lãi suất huy động có thời điểm lên tới 8–9%/năm, trong khi lãi suất cho vay khó tăng tương ứng. Điều này khiến biên lãi thuần (NIM) bị thu hẹp và tạo ra rủi ro mới: “Nếu tăng lãi suất quá nhanh, nợ xấu sẽ bùng phát”.
Diễn biến lợi nhuận quý I/2026 phản ánh rõ sự phân hóa. LPBank ghi nhận tổng thu nhập hoạt động 5.154 tỷ đồng, tăng gần 10%, nhưng lợi nhuận trước thuế giảm 11% xuống 2.826 tỷ đồng do chi phí dự phòng tăng mạnh. Ngược lại, MB đạt lợi nhuận hợp nhất khoảng 9.500 tỷ đồng, tăng 13,3%, nhờ doanh thu tăng hơn 21% và tín dụng tăng 3,3%.
Ở nhóm tăng trưởng mạnh, Techcombank ghi nhận lợi nhuận trước thuế 8.869 tỷ đồng, tăng 22,5%, với điểm sáng đến từ mảng dịch vụ tăng hơn 70%. VPBank đạt 7.921 tỷ đồng, tăng gần 58%, nhờ mở rộng tín dụng, đưa quy mô dư nợ vượt 1,06 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, BIDV đạt 8.572 tỷ đồng, tăng 15,6%, duy trì vị thế trong nhóm ngân hàng quốc doanh.
Các ngân hàng tầm trung cũng giữ được đà tăng nhưng ở mức vừa phải. ACB đạt khoảng 5.400 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng 17% và kiểm soát nợ xấu dưới 1%. SHB đạt 4.660 tỷ đồng, tăng 7%, trong khi Sacombank đạt 3.572 tỷ đồng, hoàn thành 41% kế hoạch năm chỉ sau quý I. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đã có dấu hiệu chậm lại so với giai đoạn trước.
Áp lực lớn nhất hiện nay nằm ở chi phí vốn. Theo ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng Giám đốc VPBank, thanh khoản thị trường có thời điểm căng thẳng trong quý I khiến lãi suất huy động tăng lên mức cao nhất trong khoảng 3 năm. Khi đó, ngân hàng buộc phải chấp nhận chi phí đầu vào cao hơn để duy trì tăng trưởng tín dụng.
Biên lãi thuần đang trở thành “điểm nghẽn” của toàn ngành. Ông Phan Đình Tuệ, thành viên HĐQT Sacombank, cho biết NIM của ngân hàng này đã giảm xuống 3,27% trong năm 2025, trong khi NIM bình quân toàn ngành chỉ còn khoảng 2,73%. Khi lãi suất cho vay khó tăng do sức chịu đựng của doanh nghiệp hạn chế và yêu cầu hỗ trợ kinh tế từ cơ quan quản lý, dư địa cải thiện NIM gần như không còn.
Trong bối cảnh đó, các ngân hàng đang chuyển hướng sang nguồn thu ngoài lãi để bù đắp. Tuy nhiên, chiến lược này không đồng đều giữa các tổ chức. Những ngân hàng có hệ sinh thái mạnh và dịch vụ phát triển sẽ có lợi thế, trong khi các ngân hàng phụ thuộc vào tín dụng sẽ chịu áp lực lớn hơn.
Từ góc nhìn đầu tư, “điểm đắt” của chu kỳ này nằm ở sự đánh đổi giữa lợi suất và rủi ro. Các ngân hàng duy trì NIM cao thường phải chấp nhận rủi ro tín dụng lớn hơn, đặc biệt trong các phân khúc như tín chấp hoặc doanh nghiệp vừa và nhỏ. Khi lãi suất tăng nhanh, khả năng trả nợ của khách hàng suy yếu, làm gia tăng nguy cơ nợ xấu.
Tổng thể, lợi nhuận ngành ngân hàng đang chuyển từ giai đoạn tăng trưởng đồng đều sang phân hóa rõ rệt. Khi chi phí vốn tăng, NIM thu hẹp và rủi ro tín dụng gia tăng, khả năng kiểm soát chi phí và quản trị rủi ro sẽ trở thành yếu tố quyết định. Với nhà đầu tư, vấn đề không còn là tăng trưởng bao nhiêu, mà là tăng trưởng đó có bền vững hay không.
