Từ gia công sang đối tác: Ngành bán dẫn Việt trước cơ hội lịch sử

Theo dõi KTMT trên

Cụ thể, động thái Mỹ xem xét đưa Việt Nam ra khỏi danh sách kiểm soát xuất khẩu chiến lược D1–D3 được đánh giá có thể tạo bước ngoặt cho ngành bán dẫn trong nước. Nếu cơ chế này được dỡ bỏ, doanh nghiệp Việt Nam sẽ tiếp cận thuận lợi hơn với phần mềm, thiết bị và công nghệ nhạy cảm từ Hoa Kỳ — yếu tố then chốt để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị chip toàn cầu.

Tín hiệu chính sách từ Washington

Ngày 20/2, Tổng thống Donald Trump cho biết sẽ chỉ đạo các cơ quan liên quan sớm đưa Việt Nam ra khỏi danh sách D1–D3 — nhóm phân loại quốc gia chịu hạn chế cao khi doanh nghiệp Mỹ xuất khẩu hàng hóa, phần mềm và công nghệ nhạy cảm.

Theo ông Sujai Shivakumar, Giám đốc Dự án Đổi mới của Center for Strategic and International Studies (CSIS), động thái này có thể đánh dấu bước chuyển của Việt Nam từ vai trò lắp ráp, đóng gói (back-end) lên vị thế đối tác sản xuất và thiết kế. Ông nhận định Washington đang mở đường để Việt Nam tiếp cận các công cụ và phần mềm cao cấp cần thiết cho sản xuất chip tiên tiến, đồng thời định vị Việt Nam như một mắt xích quan trọng tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Doanh nghiệp nội tăng tốc

Trong nước, hệ sinh thái bán dẫn bắt đầu ghi nhận các bước đi cụ thể. Tháng 1/2026, Viettel khởi công nhà máy sản xuất chip tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, định hướng tiến trình 32nm và dự kiến sản xuất thử nghiệm từ năm 2028. Lựa chọn 32nm — dòng chip được sử dụng rộng rãi trong ô tô, hạ tầng viễn thông và thiết bị công nghiệp — được giới chuyên môn đánh giá phù hợp với năng lực và nhu cầu thị trường, thay vì chạy đua ở các tiến trình siêu nhỏ đòi hỏi vốn đầu tư rất lớn.

Ở chiều hợp tác quốc tế, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tiếp ông Eduard Stiphout, Phó Chủ tịch cấp cao của ASML — tập đoàn Hà Lan dẫn đầu thế giới về hệ thống quang khắc. ASML cho biết đang nghiên cứu mở rộng chuỗi cung ứng và khả năng hiện diện chính thức tại Việt Nam, đồng thời xem xét cung cấp thiết bị cho các khách hàng tiềm năng trong nước.

Các “ông lớn” đã hiện diện

Theo ông John Neuffer, Chủ tịch Semiconductor Industry Association (SIA), nhiều thành viên của hiệp hội đã và đang mở rộng hoạt động tại Việt Nam, gồm Intel, Samsung Electronics, Qualcomm, Amkor Technology và Marvell Technology.

Năm qua, Qualcomm mở trung tâm R&D toàn cầu lớn thứ ba tại Việt Nam. Marvell đồng thời khai trương ba văn phòng mới, đưa Việt Nam trở thành trung tâm R&D lớn thứ ba toàn cầu của tập đoàn này, sau Mỹ và Ấn Độ.

Từ lắp ráp đến tham gia chuỗi giá trị cao hơn

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu tái cấu trúc, Việt Nam đang dần được nhìn nhận không chỉ là điểm đến gia công chi phí thấp mà còn là đối tác có vai trò chiến lược. Nếu rào cản xuất khẩu công nghệ được nới lỏng, cơ hội mở ra không chỉ ở sản xuất mà còn ở thiết kế, nghiên cứu và phát triển — những khâu tạo giá trị gia tăng cao nhất của ngành.

Giới phân tích cho rằng, để tận dụng “cửa sổ cơ hội” này, Việt Nam cần đồng thời đẩy mạnh đào tạo nhân lực, hoàn thiện hạ tầng công nghệ cao và chính sách thu hút đầu tư có chọn lọc. Khi đó, bước chuyển từ “công xưởng lắp ráp” sang “đối tác công nghệ” mới có thể trở thành hiện thực bền vững.