Từ 1/7/2026, nông sản Việt chính thức “có lý lịch”
Từ ngày 1/7/2026, nông sản Việt Nam sẽ bước sang một giai đoạn mới: mỗi sản phẩm không chỉ được bán bằng hình thức bên ngoài, mà còn bằng dữ liệu về nguồn gốc.
Nông sản Việt sẽ được quản lý bằng dữ liệu
Từ ngày 1/7/2026, nông sản Việt Nam sẽ bước sang một giai đoạn mới: mỗi sản phẩm không chỉ được bán bằng hình thức bên ngoài, mà còn bằng dữ liệu về nguồn gốc. Đây là nội dung trọng tâm trong Quyết định số 25/QĐ-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về kế hoạch triển khai truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản trên phạm vi cả nước.
Theo kế hoạch, một Hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất sẽ được xây dựng và vận hành, cho phép ghi nhận, quản lý và tra cứu thông tin nguồn gốc các sản phẩm nông, lâm, thủy sản, xuyên suốt từ sản xuất, chế biến cho đến lưu thông.
Các thông tin tối thiểu bắt buộc gồm: nông hộ hoặc cơ sở sản xuất, vùng sản xuất, thời gian sản xuất và thu hoạch. Toàn bộ dữ liệu này tạo thành “lý lịch điện tử” của nông sản, làm cơ sở để kiểm soát chất lượng và minh bạch thông tin trên thị trường.
Minh bạch từ gốc đến ngọn
Trong đó, điểm cốt lõi của hệ thống truy xuất nguồn gốc không nằm ở con tem hay mã nhận diện, mà ở tính minh bạch của dữ liệu. Khi thông tin được ghi nhận ngay từ đầu chuỗi sản xuất, người tiêu dùng có thể kiểm tra nguồn gốc sản phẩm, trong khi cơ quan quản lý có cơ sở để giám sát chất lượng, an toàn thực phẩm và thống kê sản xuất một cách nhất quán.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết, hệ thống truy xuất nguồn gốc được xây dựng nhằm phục vụ ba mục tiêu song song: bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và hỗ trợ nông sản Việt hội nhập quốc tế. Theo đó, công khai và minh bạch thông tin được xác định là nền tảng để tạo dựng và củng cố niềm tin của thị trường.
Sầu riêng – phép thử đầu tiên
Trong lộ trình triển khai, sầu riêng được lựa chọn là sản phẩm đầu tiên áp dụng truy xuất nguồn gốc từ năm 2026. Đây là mặt hàng có chuỗi sản xuất và tiêu thụ phức tạp, đồng thời đòi hỏi kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, nhất là trong hoạt động xuất khẩu.
Việc chọn sầu riêng làm bước khởi đầu cho thấy hệ thống truy xuất không dừng ở hình thức nhận diện, mà hướng tới kiểm soát toàn bộ quá trình hình thành sản phẩm. Trên cơ sở đó, nếu mô hình vận hành hiệu quả, các nhóm nông sản khác sẽ từng bước được tích hợp vào hệ thống chung.
Không chỉ phục vụ xuất khẩu
Dù truy xuất nguồn gốc thường gắn với yêu cầu của thị trường quốc tế, nhưng theo định hướng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, người tiêu dùng trong nước cũng là đối tượng thụ hưởng trực tiếp. Khi thông tin sản phẩm được công khai, thị trường nội địa sẽ vận hành minh bạch hơn, qua đó hạn chế rủi ro về chất lượng và an toàn thực phẩm.
Ở góc độ quản lý, hệ thống dữ liệu tập trung cho phép chuyển từ cách quản lý rời rạc sang quản lý dựa trên dữ liệu, hỗ trợ hiệu quả công tác theo dõi, kiểm tra và hoạch định chính sách.
Chuẩn mới cho nông sản Việt
Trong giai đoạn 2027–2030, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản dự kiến sẽ được nâng cấp toàn diện, kết nối với các cơ sở dữ liệu liên quan nhằm hình thành một hệ thống liên thông, phục vụ đồng thời công tác quản lý nhà nước và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Một khi truy xuất nguồn gốc trở thành tiêu chuẩn chung, những sản phẩm thiếu thông tin minh bạch sẽ dần mất chỗ đứng trên thị trường. Sự sàng lọc này không đến từ mệnh lệnh hành chính, mà từ chính yêu cầu của người tiêu dùng và quy luật thị trường.
Như vậy, từ mốc 1/7/2026, nông sản Việt không còn chỉ được nhận diện bằng tên gọi hay xuất xứ chung chung. “Có lý lịch” sẽ trở thành điều kiện cần để khẳng định chất lượng, xây dựng niềm tin và từng bước nâng cao vị thế trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.
