Tốc độ 7% mỗi năm, liệu kinh tế Ấn Độ có bứt lên top 3 toàn cầu?
Giữ nhịp tăng cao nhất nhóm kinh tế lớn, Ấn Độ tiến sát top 4 thế giới. Song cấu trúc tăng trưởng dựa vào dịch vụ thay vì nhà máy đang đặt ra dấu hỏi dài hạn.
Trong bốn năm liên tiếp, Ấn Độ là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới, duy trì tốc độ quanh 7% – cao hơn hẳn Nhật Bản và phần lớn các nước phát triển. Nước này đã vượt Vương quốc Anh để trở thành nền kinh tế lớn thứ năm toàn cầu và đang tiến sát vị trí của Nhật Bản.
Nhưng điều đáng chú ý không chỉ là tốc độ. Ấn Độ đang tăng trưởng theo một cách rất khác: lớn lên mà không đi qua “con đường nhà máy” – mô hình từng giúp các cường quốc châu Á bứt phá.
Khi dịch vụ thay thế công xưởng
Từ Anh, Đức đến Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc, con đường vươn lên nhóm đầu luôn gắn với sản xuất quy mô lớn. Trung Quốc từng dành khoảng 25% GDP cho công nghiệp chế tạo trong giai đoạn bứt tốc.
Ấn Độ thì ngược lại.
Dù từng phát động chương trình “Make in India”, tỷ trọng sản xuất trong GDP hiện chỉ khoảng 13%, giảm so với một thập kỷ trước. Thay vì nhà máy, động cơ tăng trưởng chính lại nằm ở dịch vụ: công nghệ thông tin, thiết kế chip, gia công phần mềm, dịch vụ văn phòng cho tập đoàn đa quốc gia và đặc biệt là tài chính số.
Cuộc cách mạng định danh sinh trắc học và thanh toán điện tử trong thập kỷ qua đã kéo hàng trăm triệu người vào hệ thống ngân hàng. Mỗi tháng, hệ thống thanh toán nội địa xử lý hàng chục tỷ giao dịch. Giá trị từng giao dịch nhỏ, nhưng với dân số hơn 1,4 tỷ người, quy mô tạo ra dòng dữ liệu khổng lồ – nền tảng cho tín dụng tiêu dùng và tài chính vi mô bùng nổ.
Câu chuyện của Bajaj Finserv phản ánh rõ sự chuyển dịch này. Tách ra từ Bajaj Auto – một nhà sản xuất xe máy – mảng tài chính nay có quy mô vượt cả công ty mẹ. Trong khi nhà máy vẫn tăng trưởng, tiền đang chảy mạnh hơn vào tín dụng và dịch vụ.
Ấn Độ đang giàu lên nhờ dữ liệu và tiêu dùng, không phải dây chuyền lắp ráp.
Lớn nhanh, nhưng thu nhập còn thấp
Tốc độ tăng trưởng cao không đồng nghĩa với mức sống cao. Thu nhập bình quân đầu người của Ấn Độ chỉ khoảng 2.900 USD/năm – thấp hơn rất xa Nhật Bản hay Đức.
Khoảng 400 triệu người trung lưu và khá giả đã đủ tạo thành một thị trường tiêu dùng khổng lồ. Nhưng hàng trăm triệu người khác vẫn phụ thuộc vào trợ cấp lương thực. Nền kinh tế vận hành với hai tốc độ: đô thị hóa nhanh, cao ốc và trung tâm dữ liệu mọc lên dày đặc; song bất bình đẳng vẫn là thách thức lớn.
Điều này đặt ra câu hỏi căn bản: liệu một nền kinh tế có thể vươn lên nhóm giàu mà không mở rộng mạnh sản xuất công nghiệp – lĩnh vực tạo nhiều việc làm quy mô lớn nhất?
Một “thí nghiệm” kinh tế chưa có tiền lệ
Thủ tướng Narendra Modi đặt mục tiêu đưa Ấn Độ trở thành quốc gia phát triển vào năm 2047. Để đạt được điều đó, nền kinh tế cần duy trì tăng trưởng cao trong nhiều thập kỷ và quan trọng hơn, phải tạo việc làm chất lượng cho dân số trẻ đông đảo.
Vấn đề là lịch sử phát triển cho thấy, không nền kinh tế nào bước vào nhóm giàu mà thiếu một giai đoạn công nghiệp hóa sâu rộng. Dịch vụ có thể tạo giá trị lớn, nhưng không phải lúc nào cũng hấp thụ được hàng chục triệu lao động phổ thông.
Ấn Độ đang thử một con đường khác: số hóa trước, dịch vụ trước, tiêu dùng nội địa làm trụ cột – trong khi sản xuất chưa thực sự bứt phá.
Nếu thành công, đây có thể là mô hình mới cho các quốc gia đông dân trong kỷ nguyên số. Nếu thất bại, tốc độ tăng trưởng cao hiện tại có thể không đủ để nâng mức sống đại bộ phận dân cư.
Ấn Độ đã chứng minh mình có tốc độ. Thế giới giờ đang chờ xem liệu nước này có xây được nền tảng đủ sâu để biến tốc độ đó thành thịnh vượng bền vững hay không.
