Tăng trưởng cần lực đẩy, đầu tư công vào cuộc

Theo dõi KTMT trên

Hai tháng đầu năm 2026, giải ngân vốn đầu tư công trên cả nước mới đạt khoảng 5,6% kế hoạch, theo số liệu Bộ Tài chính. Con số này thấp so với kỳ vọng, nhưng áp lực tăng tốc lại rất lớn. Không ít địa phương đã yêu cầu các sở, ngành coi giải ngân đầu tư công là “nhiệm vụ không có đường lùi”. Câu hỏi đặt ra là: vì sao đầu tư công lại trở thành “mệnh lệnh tăng trưởng” ở thời điểm này?

Lý do đầu tiên nằm ở quy mô của dòng vốn. Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công của cả nước lên tới khoảng 790.000 tỷ đồng. Chỉ cần giải ngân nhanh thêm 10% kế hoạch cũng đồng nghĩa với việc hơn 70.000 tỷ đồng được bơm thêm vào nền kinh tế. Với nhiều ngành như xây dựng, vật liệu hay logistics, đây là nguồn việc làm trực tiếp. Theo ông Nguyễn Kỳ Minh, Kinh tế trưởng Công ty CP Chứng khoán Guotai Junan Việt Nam (IVS), đầu tư công có hiệu ứng lan tỏa nhanh vì “mỗi dự án hạ tầng lớn thường kéo theo hàng chục nhà thầu và doanh nghiệp cung ứng tham gia”.

Thực tế đang cho thấy điều đó. Tại TP. Cần Thơ, nơi được giao hơn 19.266 tỷ đồng vốn đầu tư công năm 2026, các dự án như cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng hay đường vành đai phía Tây đang được đẩy nhanh tiến độ. Theo Kho bạc Nhà nước khu vực XIX, thành phố đã giải ngân khoảng 1.204 tỷ đồng chỉ trong hai tháng đầu năm, đạt 6,25% kế hoạch.

Lý do thứ hai là đầu tư công đang phải bù đắp cho sự thận trọng của khu vực tư nhân. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, nhiều doanh nghiệp có xu hướng trì hoãn kế hoạch mở rộng đầu tư. Khi dòng vốn tư nhân chậm lại, đầu tư công trở thành lực kéo quan trọng để duy trì tốc độ tăng trưởng. Ông Nguyễn Kỳ Minh cho rằng trong những giai đoạn như vậy, đầu tư công thường đóng vai trò “vốn mồi”, giúp kích hoạt các dòng vốn khác trong nền kinh tế.

Thực tế tại Đà Nẵng cho thấy điều này. Với kế hoạch vốn hơn 15.053 tỷ đồng trong năm nay, thành phố đang yêu cầu các chủ đầu tư tăng tốc thi công các dự án lớn như nút giao Quốc lộ 14B với cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi hay tuyến đường ven biển 129. Mục tiêu giải ngân được đặt ở mức tối thiểu 95% kế hoạch.

Một lý do khác khiến đầu tư công trở nên cấp bách là áp lực hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng của từng địa phương. Tại Cao Bằng, nơi được giao hơn 5.715 tỷ đồng vốn đầu tư công năm 2026, tỷ lệ giải ngân đến nay mới đạt khoảng 1%. Trước tiến độ chậm, tỉnh đã ban hành chỉ thị yêu cầu các đơn vị phải đạt tối thiểu 40% kế hoạch vào cuối quý II và 95% vào cuối năm, đồng thời gắn trách nhiệm trực tiếp với người đứng đầu.

Những động thái này cho thấy một sự thay đổi trong cách nhìn về đầu tư công.

Nếu trước đây, giải ngân chậm thường được xem là vấn đề thủ tục hay quản lý dự án, thì hiện nay nó gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Khi dòng vốn hàng trăm nghìn tỷ đồng được đưa vào nền kinh tế nhanh hơn, hiệu ứng lan tỏa sẽ xuất hiện từ công trường xây dựng đến các doanh nghiệp cung ứng vật liệu, vận tải và dịch vụ.

Điều này cũng gợi ra một kịch bản cho những tháng tới. Khi áp lực giải ngân gia tăng, nhiều địa phương có thể đẩy mạnh cơ chế điều chuyển vốn từ các dự án chậm sang những dự án có khả năng triển khai nhanh hơn, đồng thời siết trách nhiệm của chủ đầu tư và nhà thầu. Nếu tốc độ giải ngân được cải thiện từ giữa năm, dòng vốn đầu tư công có thể trở thành một trong những động lực rõ nét nhất hỗ trợ tăng trưởng kinh tế năm 2026.

Vì vậy, câu chuyện của đầu tư công năm 2026 không chỉ nằm ở việc chi bao nhiêu tiền. Quan trọng hơn là tốc độ mà dòng tiền đó thực sự đi vào nền kinh tế.