Nợ công phình to, lãi suất khó giảm: thế kẹt mới của Washington

Theo dõi KTMT trên

Chỉ trong 5 tháng đầu năm tài khóa 2026, chính phủ Mỹ đã vay thêm khoảng 1.000 tỉ USD. Con số này không chỉ phản ánh tốc độ mở rộng nhanh của nợ công mà còn cho thấy một thực tế đáng chú ý hơn: ngân sách của nền kinh tế lớn nhất thế giới đang phải gánh đồng thời hai áp lực lớn – chi phí vay tăng cao và chi tiêu quân sự gia tăng. Theo báo cáo ngân sách hàng tháng của Congressional Budget Office (CBO), riêng trong tháng 2, tổng nợ liên bang của Hoa Kỳ đã tăng thêm khoảng 308 tỉ USD. Tổng nợ hiện tiến sát mốc 38.900 tỉ USD, mức cao chưa từng có trong lịch sử tài chính của quốc gia này.

Tuy nhiên, điều khiến giới phân tích đặc biệt chú ý không chỉ nằm ở quy mô nợ mà ở chi phí tài chính đi kèm. Trong 5 tháng đầu năm tài khóa, U.S. Department of the Treasury đã phải chi khoảng 433 tỉ USD chỉ để trả lãi cho các khoản nợ hiện có. Với tốc độ này, chi phí lãi vay của chính phủ Mỹ có thể tiến nhanh tới mốc 1.000 tỉ USD mỗi năm, trở thành một trong những khoản chi lớn nhất của ngân sách liên bang.

Đáng chú ý, chi phí lãi nợ đang tăng nhanh đến mức tiệm cận quy mô chi tiêu quốc phòng – khoản chi vốn luôn đứng đầu ngân sách liên bang trong nhiều thập kỷ. Khi lãi vay trở thành một trong những mục chi lớn nhất của chính phủ, nợ công không còn chỉ là vấn đề kế toán ngân sách mà bắt đầu trực tiếp ảnh hưởng đến các lựa chọn chính sách kinh tế của Washington.

Áp lực này càng trở nên phức tạp khi triển vọng chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn còn nhiều bất định. Trong bối cảnh lạm phát có nguy cơ chịu thêm áp lực từ giá năng lượng và căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, Fed có thể phải duy trì lãi suất ở mức cao lâu hơn dự kiến. Nếu kịch bản đó xảy ra, chi phí vay của chính phủ Mỹ sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, khiến gánh nặng lãi nợ phình to nhanh hơn.

Theo bà Maya MacGuineas, Chủ tịch Committee for a Responsible Federal Budget (CRFB), mức nợ hiện nay đang trở thành một rủi ro dài hạn đối với nền kinh tế Mỹ. “Nếu không sớm kiểm soát thâm hụt ngân sách, nợ công sẽ tiếp tục tăng nhanh và khiến dư địa tài khóa của Mỹ ngày càng thu hẹp”, bà cảnh báo, đồng thời cho rằng Washington cần đặt mục tiêu đưa thâm hụt ngân sách xuống khoảng 3% GDP để ổn định tài chính quốc gia.

Áp lực ngân sách càng gia tăng khi chi tiêu quân sự tiếp tục mở rộng. Theo The Washington Post, quân đội Mỹ đã sử dụng lượng vũ khí trị giá khoảng 5,6 tỉ USD chỉ trong hai ngày đầu của các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Các nguồn tin từ Politico cho biết chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang chuẩn bị trình Quốc hội một đề xuất ngân sách quốc phòng bổ sung có thể lên tới 50 tỉ USD để duy trì chiến dịch quân sự.

Sự kết hợp giữa nợ công cao, lãi suất duy trì ở mức cao và chi tiêu quân sự gia tăng đang tạo ra một vòng xoáy tài khóa mới. Khi lãi suất cao kéo dài, mỗi khoản vay bổ sung của chính phủ sẽ kéo theo chi phí trả lãi lớn hơn trong tương lai, khiến thâm hụt ngân sách tiếp tục mở rộng và buộc Washington phải vay thêm. Theo nhận định của CRFB, Hoa Kỳ gần như chắc chắn sẽ bước vào cú sốc kinh tế tiếp theo với mức nợ cao hơn bất kỳ giai đoạn nào trước đây. Trong bối cảnh đó, dư địa tài khóa – vốn là công cụ quan trọng để ứng phó với suy thoái – có thể bị thu hẹp đáng kể.

Nếu căng thẳng địa chính trị kéo dài và Fed chưa thể sớm nới lỏng chính sách tiền tệ, áp lực ngân sách của Washington nhiều khả năng sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới. Khi đó, câu chuyện nợ công của Mỹ sẽ không chỉ là vấn đề nội bộ của Washington mà có thể trở thành một biến số quan trọng đối với lãi suất, dòng vốn và ổn định tài chính toàn cầu.

Trong kịch bản lãi suất tại Mỹ duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến, áp lực tài khóa của Washington có thể nhanh chóng lan sang thị trường tài chính toàn cầu. Khi chính phủ Mỹ phải phát hành thêm lượng lớn trái phiếu để tài trợ cho thâm hụt ngân sách, lợi suất trái phiếu Kho bạc có thể tiếp tục tăng, kéo chi phí vốn toàn cầu đi lên. Điều này không chỉ làm gia tăng sức hút của đồng USD mà còn có thể gây áp lực lên tiền tệ và dòng vốn tại các nền kinh tế mới nổi. Nếu xu hướng này kéo dài, câu chuyện nợ công của Mỹ sẽ ngày càng trở thành một biến số quan trọng định hình lãi suất, dòng vốn và ổn định tài chính toàn cầu trong những năm tới.