Nhà nước - Doanh nghiệp - Công nghệ: Kiềng 3 chân trong cuộc chiến chống hàng giả trên không gian số
Bên cạnh Nhà nước và doanh nghiệp, công nghệ được xem là trụ cột thứ ba, đóng vai trò then chốt trong việc ngăn chặn hàng giả trên không gian số.
Trong bối cảnh thương mại điện tử tăng trưởng nhanh chóng, trở thành một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế số, vấn nạn hàng giả, hàng gian lận thương mại cũng ngày càng diễn biến phức tạp, tinh vi, đặc biệt trên các nền tảng trực tuyến. Cuộc chiến chống hàng giả vì thế không còn là nhiệm vụ đơn lẻ của riêng cơ quan quản lý, mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, chặt chẽ của nhiều chủ thể.
Từ thực tiễn đó, sáng 18/12, tại Hà Nội, Tạp chí Tiếp thị và Gia đình đã tổ chức Tọa đàm “Chống hàng giả và Bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử”, dưới sự chỉ đạo của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương). Sự kiện quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, doanh nghiệp sản xuất - phân phối và doanh nghiệp công nghệ, cùng bàn thảo những giải pháp căn cơ nhằm làm trong sạch môi trường thương mại điện tử.
Hành lang pháp lý ngày càng chặt chẽ, nhưng thách thức vẫn hiện hữu
Phát biểu khai mạc tọa đàm, nhà báo Hoàng Vững, Tổng Biên tập Tạp chí Tiếp thị & Gia đình, nhấn mạnh, việc Chính phủ ban hành Nghị quyết 397/NQ-CP năm 2025 và Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử 2025 cho thấy quyết tâm rất lớn trong cuộc chiến chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Theo ông Hoàng Vững, chống hàng giả không còn là câu chuyện ngắn hạn, mà đã trở thành nhiệm vụ chiến lược, lâu dài, gắn chặt với mục tiêu phát triển bền vững của nền kinh tế. Tuy nhiên, những kết quả đạt được cũng đồng thời phản ánh thực tế “cuộc chiến” này ngày càng áp lực, nhất là khi môi trường số tạo ra không gian kinh doanh rộng lớn nhưng thiếu minh bạch.
Từ góc độ quản lý nhà nước, ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước - cho rằng, khác với thương mại truyền thống, mua sắm trực tuyến khiến việc xác định danh tính người bán, nguồn gốc hàng hóa, vị trí lưu kho trở nên mơ hồ. Khi xảy ra vi phạm, quá trình truy vết, xác minh và xử lý gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt với các nền tảng xuyên biên giới.
Doanh nghiệp chủ động “tự vệ” bằng minh bạch hóa chuỗi giá trị
Không chỉ cơ quan quản lý chịu áp lực, các doanh nghiệp sản xuất chân chính cũng đang đối mặt với nhiều rủi ro từ hàng giả, hàng kém chất lượng tràn lan trên môi trường số.
Chia sẻ tại tọa đàm, ông Nguyễn Văn Luyện - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) - cho biết, dù các sản phẩm của Tập đoàn chưa bị làm giả, song sự xuất hiện phổ biến của hàng kém chất lượng trên các nền tảng trực tuyến vẫn ảnh hưởng không nhỏ tới thị trường và niềm tin của người tiêu dùng.
Trước thực tế đó, Vinachem đã chủ động xây dựng và đưa vào vận hành sàn thương mại điện tử riêng - Vinachemmart - nhằm phân phối trực tiếp các sản phẩm chính hãng từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng. Việc minh bạch hóa nguồn gốc, xác định rõ nhà sản xuất và người mua không chỉ giúp giảm chi phí trung gian, mà còn tạo nền tảng cho chăm sóc khách hàng, tiếp nhận phản hồi và bảo vệ thương hiệu trong dài hạn.
Theo ông Luyện, trong môi trường thương mại điện tử, nếu không “biết nhau - hiểu nhau” giữa người bán và người mua, việc bảo đảm quyền lợi và xử lý các vấn đề phát sinh sau bán hàng sẽ rất khó khăn.
Công nghệ - Chìa khóa mở nút thắt chống hàng giả
Bên cạnh Nhà nước và doanh nghiệp, công nghệ được xem là trụ cột thứ ba, đóng vai trò then chốt trong việc ngăn chặn hàng giả trên không gian số.
Ông Nguyễn Viết Hồng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Vina CHG, cho rằng, truy xuất nguồn gốc, định danh sản phẩm và minh bạch thông tin chính là “lá chắn” hiệu quả nhất để người tiêu dùng tự bảo vệ mình. Doanh nghiệp công nghệ này đã phát triển hệ sinh thái giải pháp chống giả toàn diện, từ tem chống giả công nghệ cao đến tem tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), cho phép xác thực sản phẩm và cung cấp dữ liệu minh bạch cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý.
Theo ông Hồng, khi các giải pháp công nghệ được kết nối đồng bộ với hệ thống quản lý chung của Nhà nước, người tiêu dùng có thể dễ dàng nhận diện sản phẩm an toàn, còn doanh nghiệp sẽ chủ động bảo vệ thương hiệu và thị trường của mình.
Tọa đàm cho thấy, dù pháp luật ngày càng hoàn thiện, lực lượng chức năng ngày càng quyết liệt, nhưng nếu thiếu sự chủ động từ doanh nghiệp và sự hỗ trợ của công nghệ, cuộc chiến chống hàng giả sẽ khó đạt hiệu quả bền vững.
Như khẳng định của lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, từ năm 2026, các quy định mới về truy xuất nguồn gốc, định danh người bán và quản lý chất lượng hàng hóa sẽ được triển khai đồng bộ. Tuy nhiên, thành công của các chính sách này phụ thuộc rất lớn vào sự đồng hành thực chất của doanh nghiệp và sự tỉnh táo của người tiêu dùng.
Trong bối cảnh mùa tiêu dùng cao điểm Tết Nguyên đán đang đến gần, thông điệp xuyên suốt của tọa đàm là rõ ràng: Chỉ khi “Nhà nước - Doanh nghiệp - Công nghệ” cùng đứng chung một trận tuyến, thị trường thương mại điện tử mới có thể vận hành minh bạch, an toàn, góp phần bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy phát triển kinh tế số theo hướng bền vững.
Hoàng Trang
