Ngân hàng trung ương toàn cầu kẹt trong thế chờ rủi ro lộ mặt

Theo dõi KTMT trên

Cuộc xung đột Trung Đông đang làm thay đổi quỹ đạo chính sách tiền tệ toàn cầu theo cách không ai mong muốn: buộc các ngân hàng trung ương phải dừng lại. Không phải vì họ đã kiểm soát được lạm phát, mà vì môi trường trở nên quá bất định để hành động.

Trong tuần này, từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đến Ngân hàng Trung ương Anh (BoE), lựa chọn gần như đồng nhất: giữ nguyên lãi suất và quan sát. Nhưng phía sau quyết định tưởng như thận trọng này là một thế tiến thoái lưỡng nan quen thuộc: lạm phát có nguy cơ tăng trở lại, trong khi tăng trưởng lại không đủ mạnh để chịu thêm cú siết.

Tâm điểm của áp lực nằm ở năng lượng. Giá dầu Brent đã tăng khoảng 36% từ đầu năm 2026, với kịch bản có thể vượt xa 100 USD/thùng nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn. Điều này khiến các dự báo lạm phát trước đó nhanh chóng trở nên lỗi thời. Với Fed, việc giữ lãi suất trong vùng 3,5–3,75% không còn đơn thuần là quyết định chính sách, mà là phản ứng trước một cú sốc chi phí đang hình thành.

Chủ tịch Jerome Powell đã thừa nhận mức độ bất định gia tăng, trong khi dữ liệu lạm phát tháng 2 ở mức 2,4% - cao hơn mục tiêu, thậm chí chưa phản ánh đầy đủ tác động từ giá dầu. Điều đó khiến kịch bản cắt giảm lãi suất trong năm 2026 dần bị loại bỏ khỏi kỳ vọng thị trường, thay vào đó là khả năng duy trì mặt bằng lãi suất cao trong thời gian dài hơn.

Tại châu Âu, bài toán còn phức tạp hơn. ECB và BoE không chỉ đối mặt với lạm phát năng lượng, mà còn với một nền kinh tế vốn đã suy yếu bởi thương mại và nhu cầu nội địa. Khi khu vực này phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, mỗi biến động giá dầu đều nhanh chóng chuyển hóa thành áp lực chi phí trên diện rộng. Kịch bản chính sách vì vậy không còn là “khi nào cắt giảm”, mà là “có cần trì hoãn hay đảo chiều hoàn toàn”.

Ngay cả Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ), nơi từng vật lộn với lạm phát thấp suốt nhiều thập kỷ cũng rơi vào nghịch lý quen thuộc. Giá năng lượng tăng giúp thúc đẩy lạm phát, nhưng đồng thời làm suy yếu tiêu dùng và kéo đồng yen xuống, khiến chi phí nhập khẩu phình to. Áp lực “lạm phát chi phí” vì vậy không mang lại tăng trưởng, mà chỉ làm mỏng biên chịu đựng của nền kinh tế.

Ở cấp độ hệ thống, điều đang diễn ra không chỉ là phản ứng chính sách, mà là sự thay đổi trạng thái. Thế giới bước vào một giai đoạn mà các ngân hàng trung ương không còn chủ động dẫn dắt kỳ vọng, mà buộc phải chạy theo các cú sốc bên ngoài, từ địa chính trị, năng lượng đến chuỗi cung ứng.

Các kịch bản từ đây cũng trở nên rõ ràng hơn. Nếu xung đột hạ nhiệt nhanh, áp lực lạm phát có thể chỉ mang tính tạm thời, cho phép chính sách quay lại quỹ đạo nới lỏng. Nhưng nếu giá dầu duy trì ở vùng cao hoặc tiếp tục leo thang, rủi ro “lạm phát đình trệ” sẽ quay trở lại, buộc các ngân hàng trung ương phải lựa chọn giữa tăng trưởng và kiểm soát giá cả, một bài toán chưa từng có lời giải dễ dàng.

Trong bối cảnh đó, điều quan trọng không còn là quyết định lãi suất trong từng cuộc họp, mà là mức độ linh hoạt của chính sách trước một thế giới ngày càng khó dự báo. Và khi bất định trở thành trạng thái mặc định, “chờ đợi” không còn là lựa chọn mà là điều bắt buộc.