Lộ diện rủi ro phía sau cú sốc năng lượng
Trong khi giá dầu thế giới có dấu hiệu hạ nhiệt, các chuyên gia cảnh báo rằng rủi ro thật sự đối với kinh tế toàn cầu hiện nay không nằm ở năng lượng, mà ở sự tê liệt của logistics và chuỗi cung ứng.
Theo ông Larry Fink, chiến lược gia trưởng toàn cầu tại Amova Asset Management, “Áp lực lớn nhất hiện nay không nằm ở giá dầu thô, mà ở lĩnh vực logistics và vận tải.” Các công ty bảo hiểm rút khỏi các tuyến đường biển quan trọng, như Eo biển Hormuz, khiến các tàu thuyền gặp khó khăn trong lưu thông, dù quân đội có đảm bảo an ninh. Điều này dẫn đến chi phí vận chuyển LNG từ 23.000 USD/ngày tăng lên hơn 220.000 USD/ngày, tương đương gần 1.000% trong vài tuần, trực tiếp tác động lên chi phí đầu vào và giá thành sản xuất.
Đồng thời, lưu lượng tàu thuyền qua Eo biển Hormuz đã sụt giảm từ 130–240 tàu/ngày xuống chỉ còn khoảng 5 tàu/ngày, làm đình trệ dòng chảy hàng hóa toàn cầu. Theo các chuyên gia, ngay cả khi nguồn cung dầu vật lý dồi dào, nếu logistics và bảo hiểm không vận hành, nguồn cung này về thực tế không thể đến tay thị trường, khiến cú sốc trở thành một “cú sốc năng lượng do đứt gãy logistics” hơn là thiếu hụt sản lượng.
Tác động đối với nền kinh tế thế giới đặc biệt rõ với các quốc gia nhập khẩu nguyên liệu, xuất khẩu thành phẩm như Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản. Chi phí đầu vào tăng, biên lợi nhuận bị co hẹp, chuỗi cung ứng gián đoạn, thời gian giao hàng kéo dài và nguy cơ mất đơn hàng vào tay đối thủ có chuỗi cung ứng linh hoạt hơn. Kết quả là lạm phát nhập khẩu gia tăng trong khi tăng trưởng kinh tế suy yếu, tạo trạng thái “kẹt giữa hai gọng kìm” cho doanh nghiệp và chính phủ.
Trên thị trường tài chính, Ngân hàng Mỹ và Citadel Securities, đã cảnh báo rằng trọng tâm rủi ro đang dịch chuyển từ lạm phát sang rủi ro tăng trưởng. Nhà phân tích Frank Flight của Citadel Securities nhấn mạnh rằng việc đảm bảo lưu thông an toàn qua Eo biển Hormuz là cực kỳ quan trọng; nếu không, kinh tế toàn cầu có thể chịu tác động tiêu cực kéo dài nhiều quý.
Tóm lại, các nhà đầu tư và doanh nghiệp cần nhận diện rằng gián đoạn chuỗi cung ứng và logistics đang là rủi ro chiến lược, tác động sâu rộng hơn cả biến động giá dầu. Việc theo dõi tín hiệu từ các tuyến vận tải trọng yếu, chi phí vận tải và bảo hiểm sẽ quyết định khả năng duy trì hoạt động kinh tế toàn cầu trong ngắn hạn và trung hạn.
