Lạm phát đình trệ ở Mỹ: Nỗi lo bị thổi phồng hay rủi ro thật sự?

Theo dõi KTMT trên

Giá dầu tăng mạnh, thị trường lao động suy yếu và lãi suất khó giảm đang khiến một kịch bản từng ám ảnh kinh tế Mỹ quay trở lại trong các báo cáo phân tích: lạm phát đình trệ. Nhưng câu hỏi lớn hơn với thị trường lúc này không phải là liệu nguy cơ đó tồn tại hay không, mà là xác suất thực sự của nó lớn đến đâu.

Theo ông Don Rissmiller, đối tác kiêm kinh tế trưởng của Strategas, nền kinh tế Mỹ hiện đang trải qua đồng thời hai cú sốc: tăng trưởng suy yếu và áp lực lạm phát từ giá năng lượng. Trong báo cáo gửi nhà đầu tư ngày 8/3, ông cho biết xác suất suy thoái của kinh tế Mỹ năm 2026 hiện vẫn khoảng 20%, và một cú sốc giá năng lượng ngắn hạn vẫn có thể được nền kinh tế hấp thụ.

Tuy nhiên, các yếu tố rủi ro đang gia tăng nhanh. Giá dầu đã tăng gần 40% kể từ khi căng thẳng tại Iran leo thang, làm dấy lên lo ngại chi phí năng lượng sẽ lan sang toàn bộ nền kinh tế. Một số nhà kinh tế còn đưa ra đánh giá bi quan hơn. Ông Ed Yardeni – một trong những nhà phân tích có ảnh hưởng tại Phố Wall – cho biết ông đã nâng xác suất của kịch bản “Meltdown”, bao gồm cả khả năng lạm phát đình trệ kiểu thập niên 1970, từ 20% lên 35%.

Nếu kịch bản này xảy ra, nền kinh tế Mỹ có thể rơi vào tình huống khó xử quen thuộc: lạm phát cao trong khi tăng trưởng yếu. Khi đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ phải lựa chọn giữa việc giữ lãi suất cao để kiềm chế giá cả hoặc nới lỏng chính sách để hỗ trợ tăng trưởng. Ông Austan Goolsbee, Chủ tịch chi nhánh Chicago của Fed, nói với The Wall Street Journal rằng đây chính là “kiểu môi trường khó chịu nhất mà một ngân hàng trung ương phải đối mặt”.

Nhưng không phải tất cả các nhà đầu tư đều tin rằng lạm phát đình trệ sẽ trở thành kịch bản chính. Ông Peter Andersen, Giám đốc Andersen Capital Management – công ty quản lý khoảng 500 triệu USD tài sản – cho rằng nguy cơ stagflation hiện nay có thể đang bị thổi phồng. Theo ông, rủi ro lớn hơn đối với kinh tế Mỹ là một giai đoạn tăng trưởng chậm kéo dài, chứ không phải sự kết hợp cực đoan giữa lạm phát cao và suy thoái.

Các số liệu gần đây phần nào ủng hộ quan điểm này. Bộ Lao động Mỹ cho biết nền kinh tế đã mất 92.000 việc làm trong tháng 2, và trong cả năm 2025 chỉ tạo thêm 181.000 việc làm, tương đương khoảng 15.000 việc làm mỗi tháng – mức tăng trưởng rất yếu so với các chu kỳ trước. Theo ông Andersen, khi tăng trưởng việc làm chậm lại và giá các mặt hàng thiết yếu vẫn ở mức cao, nhiều hộ gia đình có thể cảm nhận nền kinh tế “giống như stagflation”, dù về mặt kỹ thuật chưa phải.

Điều này cho thấy bức tranh tương lai của kinh tế Mỹ có thể không nằm ở kịch bản cực đoan nhất.

Trong khi nguy cơ lạm phát đình trệ hiện được một số tổ chức đặt ở mức 20–35%, kịch bản có xác suất cao hơn vẫn là tăng trưởng chậm nhưng không suy thoái sâu. Trong kịch bản này, Fed có thể buộc phải giữ lãi suất cao lâu hơn dự kiến, trong khi nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng với tốc độ thấp.

Tuy nhiên, diễn biến trong vài tháng tới có thể mang tính quyết định. Nếu giá dầu tiếp tục leo thang hoặc thị trường lao động suy yếu thêm, rủi ro stagflation có thể nhanh chóng được định giá lại trên thị trường tài chính. Ngược lại, nếu giá năng lượng hạ nhiệt và việc làm ổn định trở lại, kịch bản “tăng trưởng chậm nhưng ổn định” nhiều khả năng sẽ trở thành đường cơ sở của kinh tế Mỹ trong năm 2026.

Với thị trường tài chính, điều đó đồng nghĩa một giai đoạn biến động kéo dài – nơi rủi ro lạm phát, giá năng lượng và thị trường lao động sẽ tiếp tục là ba biến số quyết định hướng đi của kinh tế Mỹ trong những tháng tới.