Khi thị trường dõi theo dầu khí, urê âm thầm lập đỉnh gần 4 năm

Theo dõi KTMT trên

Xung đột địa chính trị leo thang tại Trung Đông đang tạo ra những tác động lan tỏa tới thị trường phân bón toàn cầu. Lo ngại về nguy cơ gián đoạn vận tải qua các tuyến hàng hải chiến lược như eo biển Hormuz khiến nguồn cung trở nên nhạy cảm hơn, đẩy giá nhiều loại phân bón tăng nhanh, trong đó có urê. Theo dữ liệu giao dịch quốc tế, giá urê granular FOB Trung Đông đã tăng lên khoảng 650 USD/tấn, trong khi vùng giá phổ biến năm trước chỉ quanh 380–400 USD/tấn, tương đương mức cao nhất kể từ tháng 9/2022.

Dù căng thẳng Trung Đông làm dấy lên lo ngại về nguồn cung, đà tăng của giá urê thực tế đã hình thành từ trước đó. Các yếu tố như chi phí khí tự nhiên cao, nguồn cung thắt chặt và nhu cầu nhập khẩu lớn đã khiến thị trường phân bón toàn cầu bước vào chu kỳ tăng giá, trong khi biến động địa chính trị chủ yếu đóng vai trò chất xúc tác.

Đà tăng của urê diễn ra khá nhanh trên nhiều khung thời gian. Chỉ trong một tháng, giá đã tăng hơn 30%, còn trong ba tháng tăng khoảng 60%. Nếu tính trong hơn một năm, mức tăng đã vượt 70%, phản ánh sự thay đổi đáng kể trong cán cân cung – cầu của thị trường phân bón toàn cầu.

Theo Chứng khoán Vietcombank (VCBS), khu vực Trung Đông hiện chiếm khoảng 20–25% tổng xuất khẩu urê toàn cầu và 30–35% xuất khẩu ammonia. Do đó, bất kỳ rủi ro nào làm gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz đều có thể ảnh hưởng tới 15–20% nguồn cung phân bón thương mại trên thế giới. Bên cạnh yếu tố nguồn cung, giá khí tự nhiên – nguyên liệu đầu vào chính của sản xuất urê – cũng có xu hướng tăng theo giá dầu, qua đó kéo chi phí sản xuất toàn cầu đi lên.

Trong bối cảnh đó, một số doanh nghiệp sản xuất urê tại Việt Nam có thể hưởng lợi nếu giá bán quốc tế tăng trong khi chi phí khí đầu vào trong nước chưa điều chỉnh tương ứng. VCBS cho rằng các doanh nghiệp sử dụng khí nội địa như Đạm Cà Mau (DCM) và Đạm Phú Mỹ (DPM) có khả năng cải thiện biên lợi nhuận nhờ chênh lệch giữa giá bán và chi phí nguyên liệu.

Ngoài ra, lượng tồn kho được sản xuất trong giai đoạn giá thấp cũng có thể tạo lợi thế khi giá urê tăng. Tại thời điểm cuối năm 2025, tồn kho của Đạm Cà Mau đạt gần 4.800 tỷ đồng, tăng hơn 60% so với đầu năm, trong khi Đạm Phú Mỹ ghi nhận hơn 3.400 tỷ đồng, gần gấp đôi so với đầu năm. Trong chu kỳ hàng hóa đi lên, lượng tồn kho này có thể mang lại biên lợi nhuận cao hơn khi sản phẩm được bán ra thị trường.

Kỳ vọng này phần nào đã phản ánh vào diễn biến cổ phiếu trên sàn chứng khoán. Chốt phiên 13/3, cổ phiếu DPM và DCM lần lượt đạt 33.200 đồng và 47.900 đồng mỗi cổ phiếu. Tính từ đầu năm, hai mã này đã tăng khoảng 50–55%, tiến sát vùng đỉnh lịch sử.

Tuy vậy, theo TS Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam, mức độ tác động của xung đột Trung Đông tới ngành phân bón còn phụ thuộc vào diễn biến và thời gian kéo dài của cuộc chiến. Rủi ro lớn nhất là khả năng gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng đối với vận chuyển urê và các nguyên liệu đầu vào như lưu huỳnh.

Bên cạnh yếu tố thị trường, triển vọng của doanh nghiệp phân bón cũng được hỗ trợ bởi thay đổi chính sách thuế. Theo ước tính của Chứng khoán Vietcap, cơ chế thuế GTGT mới có thể giúp Đạm Phú Mỹ tiết kiệm khoảng 270 tỷ đồng và Đạm Cà Mau khoảng 250 tỷ đồng trong năm 2026, tương đương lần lượt khoảng 18% và 10% lợi nhuận trước thuế dự kiến của hai doanh nghiệp.