Khi dầu tiến sát 100 USD: Sóng ngầm nào chờ thị trường chứng khoán?

Theo dõi KTMT trên

Sau gần 2 tuần xung đột Trung Đông bùng phát, thị trường chứng khoán Việt Nam đã đi qua ba trạng thái rất nhanh: bán tháo – tìm đáy – và hồi phục kỹ thuật, với tâm điểm là cú rơi kỷ lục hơn 115 điểm của VN-Index trong phiên 9/3– mức giảm mạnh hiếm thấy trong thời gian gần đây, trước khi thị trường dần ổn định trở lại trong các phiên sau đó. Diễn biến này cho thấy thị trường đang phản ứng rất nhanh với biến động của giá năng lượng toàn cầu.

Ở lớp bề mặt, cú sốc dầu chủ yếu được nhìn nhận như một rủi ro lạm phát. Theo đánh giá của SGI Capital, việc gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đã đẩy giá dầu tăng mạnh trong thời gian ngắn. Trong nhiều nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng, cứ mỗi 10% giá dầu tăng thêm có thể khiến lạm phát tăng khoảng 0,3%, đồng thời làm giảm tăng trưởng GDP từ 0,3% đến 0,7%.

Với Việt Nam, tác động có thể đến khá nhanh thông qua chi phí năng lượng. Việt Nam hiện nhập khẩu khoảng 50% dầu thô, 70% LPG và toàn bộ LNG từ Trung Đông để phục vụ sản xuất xăng dầu, hóa dầu và điện. Nếu căng thẳng kéo dài, chi phí năng lượng có thể lan sang vận tải, logistics và sản xuất công nghiệp.

TS Hồ Sỹ Hòa, Giám đốc Nghiên cứu và Tư vấn đầu tư tại DNSE, cho rằng nếu giá dầu duy trì quanh 85 USD/thùng trong thời gian tới – cao hơn khoảng 30% so với mức bình quân năm 2025 – áp lực lạm phát sẽ gia tăng, đồng thời thu hẹp dư địa điều hành của chính sách tiền tệ.

Nhưng câu chuyện sâu hơn của thị trường không chỉ nằm ở giá xăng dầu. Điều khiến giới đầu tư thận trọng hơn là sự kết hợp giữa giá năng lượng tăng và bối cảnh tài chính trong nước đang ở giai đoạn nhạy cảm. Theo SGI Capital, nền kinh tế đang bước vào giai đoạn cuối của chu kỳ nới lỏng tín dụng, trong khi quy mô vay nợ trên thị trường chứng khoán và bất động sản đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây.

Trong bối cảnh đó, nếu giá dầu duy trì ở mức cao và lạm phát tăng trở lại, áp lực lãi suất có thể xuất hiện. Chứng khoán BSC cho rằng, trong kịch bản xung đột kéo dài 4–6 tuần và giá dầu Brent duy trì trong vùng 80–100 USD/thùng, Ngân hàng Nhà nước có thể phải tăng lãi suất điều hành khoảng 0,25–0,5 điểm phần trăm để kiểm soát lạm phát. Một môi trường lãi suất cao hơn thường không thuận lợi cho thị trường tài sản, đặc biệt là các lĩnh vực sử dụng đòn bẩy lớn như bất động sản hoặc cổ phiếu tăng trưởng.

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn tiêu cực. Giá dầu tăng cũng tạo ra sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngành. Theo phân tích của BSC, các doanh nghiệp dầu khí như GAS, PVS, PVD hay BSR có thể hưởng lợi trực tiếp từ giá năng lượng cao hơn. Nhóm phân bón và vận tải biển cũng có thể cải thiện biên lợi nhuận nếu giá khí và giá cước vận tải tăng. Trong khi đó, các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng như hàng không, săm lốp, bán lẻ hoặc bất động sản có thể chịu áp lực chi phí lớn hơn.

Nhìn về phía trước, nhiều chuyên gia cho rằng kịch bản quan trọng nhất với thị trường không nằm ở cú tăng giá dầu ngắn hạn, mà ở thời gian kéo dài của căng thẳng địa chính trị. Nếu xung đột tại Trung Đông sớm hạ nhiệt, giá dầu có thể nhanh chóng điều chỉnh như nhiều lần trước đây và tác động tới thị trường chứng khoán chỉ mang tính tạm thời. Nhưng nếu căng thẳng kéo dài và khiến nguồn cung năng lượng toàn cầu thực sự bị gián đoạn, áp lực lạm phát và lãi suất có thể trở lại – khi đó biến động trên thị trường tài chính có thể còn lớn hơn nhiều so với những gì vừa xảy ra.