IEA phát cảnh báo khẩn: Giảm cầu là chìa khóa hạ nhiệt thị trường
IEA phát cảnh báo khẩn: giảm ngay tiêu thụ nhiên liệu nếu không muốn thị trường rơi vào hỗn loạn. Các biện pháp từ phía cầu, từ đi lại tới sử dụng năng lượng, được xem là cách nhanh nhất để hạ nhiệt giá và bảo vệ ngân sách hộ gia đình.
Giá năng lượng toàn cầu đang chịu sức ép dữ dội khi xung đột Trung Đông gây gián đoạn các tuyến vận chuyển chiến lược và buộc các cơ quan quốc tế thay đổi cách tiếp cận. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa công bố một loạt khuyến nghị chưa từng có nhằm điều chỉnh tiêu thụ nhiên liệu, với lý do giải pháp kiểm soát cầu có thể mang lại hiệu quả nhanh hơn so với việc gia tăng nguồn cung trong ngắn hạn.
IEA đánh giá cuộc khủng hoảng hiện tại là gián đoạn nguồn cung năng lượng lớn nhất trong lịch sử, khi hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz bị ngăn chặn và sản lượng từ các cơ sở năng lượng chủ chốt bị tổn hại nghiêm trọng. Cơ quan này ghi nhận sản lượng dầu toàn cầu có thể giảm hàng triệu thùng/ngày, trong khi các kho dự trữ chiến lược đang được xả với tổng quy mô cao kỷ lục khoảng 400 triệu thùng để ổn định thị trường.
Giá dầu Brent đã từng dao động quanh mức trên 110 USD/thùng sau các đợt tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng, phản ánh phản ứng dữ dội của thị trường trước nguy cơ kéo dài gián đoạn. Chi phí vận tải và bảo hiểm thiết lập mặt bằng mới và phản ánh rủi ro cao hơn trong logistics dầu khí.
Trong khuyến nghị mới nhất, IEA không chỉ nhìn vào phía cung mà đề xuất ngay lập tức tác động lên phía cầu, bao gồm nhiều biện pháp có thể kích hoạt ngay: khuyến khích giảm di chuyển bằng đường bộ và hàng không để giảm tiêu thụ nhiên liệu; tăng cường làm việc từ xa và tận dụng hiệu quả năng lượng trong sinh hoạt và sản xuất; điều chỉnh hành vi tiêu dùng như đi chung xe, tăng sử dụng phương tiện công cộng, hạn chế tốc độ phương tiện; ưu tiên LPG cho các nhu cầu thiết yếu và chuyển sang các thiết bị hiệu suất cao hơn.
Điểm đáng chú ý của bộ biện pháp này là nó tác động trực tiếp đến mức tiêu thụ năng lượng của các nền kinh tế, không chỉ dựa vào việc bổ sung nguồn cung dầu khí vốn mất nhiều tuần hoặc tháng mới có thể hồi phục. Theo IEA, các hành vi điều chỉnh trên có thể hạ nhiệt giá năng lượng ngay lập tức, giảm áp lực chi phí nhiên liệu cho cả hộ gia đình và doanh nghiệp trong ngắn hạn.
Nỗ lực này diễn ra khi các nền kinh tế lớn còn đang triển khai các biện pháp tài khóa đơn lẻ để bớt gánh nặng giá nhiên liệu. Ví dụ như một số quốc gia châu Âu xem xét giảm thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế VAT với xăng dầu nhằm giảm áp lực chi phí cho người tiêu dùng và chuỗi sản xuất, vận tải.
Trong nửa đầu tháng này, nhiều quốc gia châu Á phải vật lộn với việc gián đoạn LNG và dầu khí do xung đột kéo dài, buộc họ chuyển sang nguồn năng lượng thay thế như than đá để bù đắp thiếu hụt, đồng thời đối mặt với chi phí năng lượng cao và căng thẳng về an ninh năng lượng.
Tại các thị trường xuất khẩu và nhập khẩu năng lượng lớn, cú sốc lên giá nhiên liệu đã kích hoạt những phản ứng đa diện: xả kho dự trữ, điều chỉnh thuế tiêu dùng, và nay là đánh vào nhu cầu tiêu thụ trực tiếp. Quan điểm đột phá của IEA, coi kiểm soát tiêu dùng là công cụ can thiệp “ngay lập tức” mở ra một mặt bằng chiến lược mới trong cách tiếp cận khủng hoảng năng lượng hiện nay, khi thị trường đang trong giai đoạn cực kỳ nhạy cảm với bất kỳ tin tức hay biến động chi phí nào.
