Hơn 70 triệu xe máy chuẩn bị bước vào lộ trình kiểm định khí thải

Theo dõi KTMT trên

Theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thông tư số 92/2025/TT-BNNMT vừa được ban hành, kèm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 99:2025/BNNMT về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ. Thông tư sẽ có hiệu lực từ ngày 30/6/2026, trong khi lộ trình áp dụng cụ thể đối với từng nhóm phương tiện sẽ do Thủ tướng Chính phủ quyết định nhằm bảo đảm tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Quy chuẩn mới áp dụng đối với xe mô tô, xe gắn máy lắp động cơ đốt trong đã được cấp biển số tại Việt Nam, bao gồm cả xe đang lưu hành. Các phương tiện đặc thù thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an không thuộc diện điều chỉnh. Đồng thời, quy chuẩn cũng điều chỉnh đối với tổ chức, cá nhân sử dụng xe máy, các cơ sở kiểm định khí thải và các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan.

Điểm cốt lõi của QCVN 99:2025/BNNMT nằm ở việc thiết lập các ngưỡng giới hạn phát thải đối với hai thông số chính là Cacbon Monoxit (CO) và Hydrocacbon (HC) – những chất gây ô nhiễm phổ biến trong khí thải xe máy. Các giới hạn này được xây dựng theo bốn mức, từ yêu cầu cơ bản đến nghiêm ngặt hơn, cho phép siết chặt dần theo lộ trình.

Cụ thể, nồng độ CO tối đa cho phép sẽ giảm từ 4,5% thể tích ở mức thấp nhất xuống còn 2,0% ở mức cao nhất. Đối với HC, quy chuẩn phân biệt rõ theo loại động cơ. Xe sử dụng động cơ bốn kỳ phải đáp ứng giới hạn từ 1.500 ppm, giảm dần xuống 1.000 ppm; trong khi đó, xe hai kỳ – vốn được đánh giá là nhóm phương tiện có mức phát thải cao – sẽ chịu kiểm soát chặt chẽ hơn, với giới hạn giảm mạnh từ 10.000 ppm xuống còn 2.000 ppm ở các mức cao.

Việc đo và xác định các chỉ số khí thải bắt buộc phải tuân thủ phương pháp quy định tại TCVN 11215, tiêu chuẩn đã nội luật hóa phương pháp đo quốc tế ISO 17479. Đây là phương pháp đo trong quá trình kiểm tra hoặc bảo dưỡng, phù hợp để triển khai tại các cơ sở kiểm định chuyên trách, thay vì kiểm tra lưu động mang tính thời điểm.

Về tổ chức thực hiện, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn chung việc triển khai quy chuẩn. Bộ Xây dựng, theo chức năng quản lý nhà nước về giao thông đường bộ, sẽ tổ chức thực hiện công tác kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy đang lưu hành. Các cơ sở kiểm định chỉ được phép hoạt động khi đáp ứng đầy đủ điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị đo lường theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành và quy định pháp luật về đo lường.

Thống kê của Cục Đăng kiểm Việt Nam cho thấy, hiện cả nước có hơn 70 triệu mô tô, xe máy đang lưu hành – một con số khổng lồ đặt ra thách thức không nhỏ cho việc triển khai kiểm định khí thải trên diện rộng. Để đáp ứng nhu cầu này, ước tính cần khoảng 5.000 cơ sở đủ điều kiện kiểm định trên toàn quốc.

Trong bối cảnh các đô thị lớn đang chịu áp lực ngày càng nặng nề về ô nhiễm không khí, đặc biệt là ô nhiễm từ CO và HC, việc đưa xe máy đang sử dụng vào diện kiểm soát khí thải được đánh giá là bước đi cần thiết và mang tính chiến lược. Nhiều nghiên cứu cho thấy, xe máy nhất là xe cũ, xe hai kỳ hoặc phương tiện không được bảo dưỡng định kỳ vẫn là nguồn phát thải đáng kể trong môi trường đô thị.

Không chỉ dừng lại ở mục tiêu kỹ thuật, quy chuẩn mới còn hướng tới việc thay đổi hành vi sử dụng phương tiện của người dân, khuyến khích bảo dưỡng xe thường xuyên hơn, đồng thời thúc đẩy xu hướng chuyển dịch sang các dòng xe tiết kiệm nhiên liệu và phương tiện sử dụng năng lượng sạch như xe điện. Tuy nhiên, chính sách này cũng đặt ra yêu cầu về chuẩn bị hạ tầng kiểm định, chi phí tuân thủ và các biện pháp hỗ trợ phù hợp, đặc biệt đối với nhóm người thu nhập thấp – những đối tượng đang sử dụng phương tiện cũ nhiều nhất.

Hằng Lương