Hội thảo bàn giải pháp phát huy vai trò báo chí VUSTA trong chấn hưng văn hóa

Theo dõi KTMT trên

Chủ trì hội thảo là PGS.TS Phạm Ngọc Linh – Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam  (VUSTA) và TS. Nguyễn Viết Chức – nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội.

PGS.TS Phạm Ngọc Linh – Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam  (VUSTA)– nhấn mạnh, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, tác động trực tiếp tới tư tưởng, tình cảm và hành vi của mỗi cá nhân. Việc chấn hưng văn hóa là yêu cầu cấp bách nhằm củng cố sức mạnh nội sinh, phục vụ mục tiêu phát triển đất nước. Ông cho rằng báo chí có vai trò đặc biệt trong định hướng dư luận, kết nối quá khứ – hiện tại – tương lai, đồng thời cần đồng hành với các tổ chức để tạo dựng không gian văn hóa phong phú, đa dạng.

Tham gia chia sẻ tại hội thảo, TS.Đặng Vũ Cảnh Linh, Phó Viện trưởng Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học (MTTQ Việt Nam), nhấn mạnh, báo chí vừa là “nhà giáo khổng lồ” trong công tác giáo dục văn hóa, vừa đóng vai trò “người gác cổng” trong gìn giữ và bảo tồn di sản. Nhờ sự phản ánh kịp thời của báo chí, nhiều nghệ nhân, làng nghề và câu chuyện lịch sử đã được bảo tồn, lưu truyền. Không chỉ dừng ở đó, báo chí còn tạo hiệu ứng lan tỏa sâu rộng khi quảng bá các sự kiện, sản phẩm văn hóa, góp phần thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp văn hóa và du lịch.

Chia sẻ về vấn đề hội thảo đề cập, TS.Lê Công Lương, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Khoa học và Hợp tác quốc tế VUSTA, cho biết nhiều tạp chí đã mở chuyên mục về văn hóa, đổi mới hình thức thể hiện và chú trọng các tác phẩm giàu tính nhân văn, đồng thời phản ánh, cảnh báo nguy cơ thương mại hóa và mai một các giá trị văn hóa. Tuy vậy, hoạt động này vẫn đối mặt với nhiều hạn chế như nguồn lực còn mỏng, thiếu đội ngũ phóng viên chuyên sâu, nội dung chưa đồng đều và tiến độ ứng dụng công nghệ số còn chậm, cần sớm được khắc phục.

Giáo sư, Tiến sĩ Từ Thị Loan – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long – đề xuất hệ thống báo chí thuộc Liên hiệp Hội đổi mới tư duy, coi báo chí là lực lượng định hướng văn hóa và nguồn lực tinh thần cho cộng đồng trí thức; tăng cường đào tạo phóng viên viết về đề tài giao thoa khoa học – văn hóa; đa dạng hóa hình thức truyền thông; xây dựng cơ chế liên kết giữa các tạp chí; và sớm hình thành chiến lược truyền thông dài hạn, quỹ hỗ trợ tác phẩm chất lượng cao, cùng giải thưởng báo chí về văn hóa, khoa học.

Nhà báo Ngô Đức Hành – Phó Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Cầu đường – cảnh báo tác động tiêu cực từ mạng xã hội, như tin giả, hành vi phản văn hóa, “hội chứng đám đông”. Ông nhấn mạnh báo chí chính thống cần giữ vai trò định hướng, cung cấp thông tin chính xác, tăng cường phản ánh chuyên sâu, hướng dẫn kỹ năng sử dụng mạng an toàn và xây dựng văn hóa mạng lành mạnh.

Nhà báo Trần Văn Miêu –Phó Tổng Biên tập Tạp chí Tinh hoa Đất Việt có một số mong muốn và kiến nghị: Báo chí thuộc hệ thống Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đóng vai trò đặc biệt trong công cuộc chấn hưng văn hóa. Nó vừa là kênh thông tin khoa học – kỹ thuật, vừa là diễn đàn bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa. Thông qua các tạp chí như Tinh hoa Đất Việt, Kinh tế Môi trường, Tri thức và Cuộc sống, Việt Nam hội nhập.v.v. đội ngũ phóng viên đã phản ánh kịp thời những vấn đề thời sự, lan tỏa tấm gương tiêu biểu và cổ vũ cộng đồng tham gia giữ gìn di sản, giá trị văn hóa.

Báo chí VUSTA cũng thực hiện tốt nhiệm vụ tư vấn, phản biện, giám định – một yêu cầu đặc thù của báo chí khoa học. Tham gia góp ý các dự án luật, chính sách bảo tồn văn hóa, kiến nghị giải pháp bảo vệ môi trường; qua đó, tiếng nói của giới trí thức được truyền tải rộng rãi, giúp chính sách luôn đi cùng, đi sát  thực tiễn. Sự kết hợp giữa nội dung khoa học và nhân văn là nét độc đáo khiến hệ thống báo chí VUSTA trở thành lực lượng không thể thiếu trong xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

 Để phát huy vai trò báo chí trong chấn hưng văn hóa, Nhà báo Trần Miêu  xin được nêu một số đề xuất: Giữ vững tôn chỉ khoa học – nhân văn. Đổi mới hình thức và ứng dụng công nghệ số. Tăng cường mạng lưới cộng tác viên, nhất là sự kết nối với các nhà nghiên cứu, nghệ nhân, nhà giáo và câu lạc bộ văn hóa ở địa phương để thu thập tư liệu phong phú, cập nhật nhanh sự kiện. Đào tạo đội ngũ phóng viên “mắt sáng, lòng trong, bút sắc. Tăng cường hợp tác quốc tế. Đảm bảo cơ chế tài chính bền vững.

Còn theo Nhà báo Đặng Đình Chấn - Phó Tổng Biên tập Tạp chí Việt Nam hội nhập, chấn hưng văn hoá không thể chỉ dựa vào một ngành hay một lực lượng nhất định nào đó, mà đây là sự nghiệp của toàn dân tộc, trong đó báo chí nói chung và báo chí khoa học thuộc VUSTA nói riêng, đã và cần tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong, tầm trí tuệ và tính trách nhiệm của mình thông qua những nội dung cụ thể sau đây:

Báo chí khoa học thuộc VUSTA đóng vai trò cầu nối giữa giới trí thức khoa học và cộng đồng, góp phần đưa tri thức khoa học – công nghệ đến gần hơn với đời sống người dân. Mặt khác, thông qua việc phổ biến kiến thức một cách dễ hiểu, phù hợp, báo chí khoa học giúp nâng cao dân trí, thúc đẩy tư duy phản biện và ý thức đổi mới sáng tạo trong xã hội – đây cũng là những yếu tố cốt lõi trong quá trình chấn hưng văn hoá dân tộc.

Báo chí khoa học đóng vai trò hình thành thói quen tìm hiểu, khám phá và tiếp cận tri thức chuẩn mực, có cơ sở, dựa trên lý trí và sự thật – từ đó xây dựng nền tảng văn hoá lý tính, chống lại các biểu hiện mê tín dị đoan, phản khoa học. Bên cạnh đó, bằng việc lan toả các giá trị nhân văn và tiến bộ của khoa học, báo chí thuộc VUSTA góp phần xây dựng một nền văn hoá đọc, học tập suốt đời – điều cốt lõi để phát triển xã hội tri thức.

“Trong bối cảnh phát triển đất nước và hội nhập quốc tế, báo chí khoa học góp phần xây dựng định hướng phát triển bền vững, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc trên nền tảng khoa học và tiến bộ.

Báo chí khoa học góp phần định hình cách tiếp cận các giá trị truyền thống dưới ánh sáng của khoa học và lý luận hiện đại, từ đó làm mới các giá trị văn hoá dân tộc một cách phù hợp với thời đại.

Thông qua các nội dung đề cao tư duy khoa học, tinh thần trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và ý thức công dân, báo chí khoa học thuộc VUSTA góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện – một trong những mục tiêu trọng tâm của chấn hưng văn hoá dân tộc”, Nhà báo Đặng Đình Chấn chia sẻ.

Kết thúc hội nghị, TS. Nguyễn Viết Chức nhận định hội thảo lần này là một sự kiện “đúng chủ đề, đúng thời điểm, kịp thời và cần thiết”, diễn ra trong bối cảnh toàn ngành báo chí và văn hóa đang chung tay thực hiện mục tiêu chấn hưng văn hóa. Sự kiện quy tụ đông đảo nhà văn, nhà báo, nhà khoa học với 10 báo cáo, tham luận giàu tính học thuật, phân tích đa chiều và đề xuất nhiều giải pháp thực tiễn. Ông nhấn mạnh, từ khóa “chấn hưng văn hóa” đã được mổ xẻ, luận giải từ nhiều góc độ – khoa học, công nghệ, kinh tế học – và gắn liền với “vai trò của báo chí”. Lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam thể hiện rõ quyết tâm đồng hành cùng báo chí tháo gỡ khó khăn; đại diện Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cũng ghi nhận, đánh giá cao đóng góp của báo chí đối với phát triển bền vững đất nước.

TS.Nguyễn Viết Chức khẳng định, hội thảo đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề cốt lõi trong công cuộc chấn hưng văn hóa, đồng thời nhấn mạnh công tác truyền thông của VUSTA có ý nghĩa chiến lược, giá trị lâu dài và hiệu quả thiết thực. Trên cơ sở thống nhất, hội thảo kiến nghị LHHVN tiếp tục quan tâm, hỗ trợ hoạt động báo chí cả về tinh thần lẫn vật chất; duy trì thế mạnh báo in, báo viết, đồng thời đẩy mạnh báo mạng và truyền thông đa nền tảng. Bộ máy tổ chức cần tinh gọn, hiệu suất cao, đáp ứng yêu cầu mới của thời kỳ hội nhập và chuyển đổi số. Sự kiện khép lại với sự đồng thuận cao, mở ra hướng đi mới để báo chí – đặc biệt là báo chí khoa học, kỹ thuật – tiếp tục đồng hành cùng sự nghiệp chấn hưng văn hóa và phát triển bền vững đất nước.

Xuân Hòa