Hộ kinh doanh cần biết gì khi bỏ thuế khoán từ 2026?

Theo dõi KTMT trên

Hộ kinh doanh chuyển sang kê khai từ 2026 không bị xử phạt hồi tố, kể cả trường hợp doanh thu khoán biến động trên 50%.

Sự chuyển đổi này khiến không ít người lo lắng. Trong đó, điều được hỏi nhiều nhất không phải là "mức thuế sẽ phải nộp bao nhiêu", mà là: liệu những khoản thuế đã nộp theo phương thức khoán trước đây có bị “lật lại”, truy thu hay xử phạt hay không.

Theo khẳng định của cơ quan thuế, câu trả lời là không. Cụ thể, với những hộ kinh doanh đã thực hiện đúng nghĩa vụ theo phương thức khoán trong các năm trước, việc chuyển sang kê khai từ năm 2026 không kéo theo truy thu hay xử phạt hồi tố.

Chuyển sang kê khai, nhưng không “xét lại” quá khứ

Theo khẳng định từ Cục Thuế, các hộ kinh doanh đã nộp thuế khoán đến hết năm 2025 sẽ không bị kiểm tra hay xử phạt hồi tố khi chuyển sang kê khai thuế từ năm 2026. Cơ quan thuế cũng không sử dụng doanh thu kê khai trong năm 2026 để làm căn cứ xử lý nghĩa vụ thuế của những năm trước đó.

Nguyên tắc này được xác lập trên cơ sở Luật Quản lý thuế, Nghị định 125/2020/NĐ-CP và Nghị quyết 198/2025/QH15, trong đó nhấn mạnh việc không áp dụng quy định pháp luật theo hướng gây bất lợi cho người nộp thuế khi chính sách thay đổi.

Nói cách khác, thuế khoán kết thúc từ năm 2026, nhưng quyền lợi của người đã nộp thuế đúng quy định trước đó vẫn được bảo đảm.

Luật bảo vệ người làm đúng, không dung túng cho gian lận.

Dù vậy, ranh giới vẫn được đặt ra rất rõ. Cục Thuế cho biết, những trường hợp gian lận, che giấu doanh thu, cố tình khai sai, dẫn đến thiếu số thuế phải nộp sẽ không được áp dụng nguyên tắc miễn xử lý.

Các hành vi này vẫn bị xử phạt hành chính, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 200 Bộ luật Hình sự, nếu đủ yếu tố cấu thành. Điều này cho thấy, chính sách mới không nới lỏng quản lý, mà bảo vệ người làm đúng và xử lý người cố tình vi phạm.

Từ 2026, hộ kinh doanh cần chuẩn bị những gì?

Bỏ thuế khoán đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh phải chủ động hơn trong thực hiện nghĩa vụ thuế. Theo các quy định quản lý thuế hiện hành, có 4 việc cần chuẩn bị ngay:

Thứ nhất, ghi nhận doanh thu thực tế. Vì khi không còn thuế khoán, doanh thu thực tế là căn cứ duy nhất để tính thuế, cho nên, từ 2026 ghi chép rõ ràng, đầy đủ doanh thu ngay từ đầu là yêu cầu bắt buộc.

Thứ hai, sử dụng hóa đơn theo quy định. Hóa đơn (đặc biệt là hóa đơn điện tử) sẽ là căn cứ để kê khai và quản lý thuế.

Thứ ba, kê khai và nộp thuế đúng hạn. Kê khai thuế vận hành theo cơ chế “tự khai – tự chịu trách nhiệm”. Cho nên, việc thực hiện đúng nội dung và đúng thời hạn là cách đơn giản nhất để tránh rủi ro xử phạt.

Thứ tư, phân biệt sai sót và gian lận. Trong đó, khai chưa chuẩn có thể điều chỉnh, nhưng cố tình che giấu doanh thu sẽ bị xử lý nghiêm.

Chuyển đổi để minh bạch, không để tạo thêm rủi ro

Việc bỏ thuế khoán và chuyển sang kê khai từ năm 2026, nhằm minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và bảo đảm sự công bằng giữa các chủ thể trong nền kinh tế. Với nguyên tắc không hồi tố đã được luật hóa, hộ kinh doanh có thể yên tâm rằng quá trình chuyển đổi này được thiết kế để bảo vệ người làm đúng, với cơ chế bảo vệ rõ ràng.

Nói tóm lại, để hiểu về quy định thuế này hộ kinh doanh chỉ cần nhớ 5 lưu ý sau:

• Từ 01/01/2026: Thuế khoán chính thức chấm dứt, hộ kinh doanh chuyển sang kê khai thuế.

• Không hồi tố: Thuế đã nộp theo phương thức khoán đến hết năm 2025 không bị truy thu hay xử phạt lại.

• Luật bảo vệ người làm đúng: Chỉ xử lý các hành vi gian lận, che giấu doanh thu.

• Kê khai là “tự khai – tự chịu trách nhiệm”: Làm đúng và đúng hạn sẽ tránh rủi ro pháp lý.

• Chuẩn bị sớm: Ghi nhận doanh thu, sử dụng hóa đơn theo quy định để chuyển đổi nhẹ nhàng từ 2026.