Hạ tầng Logistics: "Mạch máu” mới để An Giang bứt phá
Từ một tỉnh nông nghiệp giữ vai trò đầu nguồn của Đồng bằng sông Cửu Long, An Giang đang đứng trước yêu cầu phải tái cấu trúc không gian phát triển bằng một “đòn bẩy” mới: hạ tầng giao thông và logistics.
Đó không chỉ là câu chuyện mở thêm con đường hay xây thêm một cảng biển. Đằng sau Đề án “Hoàn thiện và nâng cấp kết cấu hạ tầng giao thông, logistics tỉnh An Giang” là tham vọng đưa địa phương trở thành trung tâm kết nối hàng hóa, logistics và kinh tế biển quan trọng của vùng Tây Nam Bộ.
Khi “điểm nghẽn” nằm ở logistics
Nhiều năm qua, An Giang luôn nằm trong nhóm địa phương có thế mạnh lớn về nông nghiệp, thủy sản và thương mại biên giới. Tuy nhiên, nghịch lý là tỉnh vẫn chưa phát huy hết vai trò cửa ngõ giao thương và trung chuyển hàng hóa do hạ tầng logistics thiếu đồng bộ.
Theo đề án, chi phí logistics của Việt Nam hiện tương đương khoảng 16,8% GDP, cao hơn đáng kể so với nhiều nước trong khu vực như Singapore, Malaysia hay Thái Lan. Một trong những nguyên nhân lớn nhất là hạ tầng giao thông – logistics chưa theo kịp tốc độ phát triển kinh tế.
Với An Giang, điều này càng rõ hơn khi hàng hóa nông sản, thủy sản dù có sản lượng lớn nhưng chi phí vận chuyển còn cao, thời gian lưu thông kéo dài và phụ thuộc nhiều vào các trung tâm logistics ngoài tỉnh.
Nói cách khác, địa phương có lợi thế sản xuất nhưng chưa thật sự làm chủ được chuỗi cung ứng.
Sau sáp nhập, An Giang sở hữu không gian phát triển trải dài từ vùng đầu nguồn, đồng bằng đến ven biển và biển đảo, tạo nên cấu trúc kinh tế hiếm có ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Đề án xác định rõ tỉnh sẽ trở thành đầu mối logistics quan trọng của khu vực Tây Nam, giữ vai trò kết nối sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, thương mại biên giới, cảng biển và kinh tế biển.
Trong bức tranh đó, các trục động lực như Rạch Giá – Long Xuyên, Tịnh Biên – Hà Tiên, hệ thống cảng biển Phú Quốc, An Thới, Vịnh Đầm hay mạng lưới sân bay Phú Quốc – Rạch Giá sẽ không chỉ phục vụ vận tải mà còn định hình lại không gian phát triển kinh tế toàn vùng.
Đáng chú ý, đề án đặt mục tiêu phát triển hạ tầng đa phương thức gồm đường bộ, đường thủy, hàng hải và hàng không theo hướng liên hoàn, hiện đại và xanh.
Đây được xem là hướng đi phù hợp với đặc thù địa lý của An Giang – nơi vừa có lợi thế sông nước, vừa có biển đảo, cửa khẩu và hệ thống đô thị trải rộng.
Điểm đáng chú ý của đề án là không dừng ở hạ tầng giao thông thuần túy mà hướng đến xây dựng toàn bộ hệ sinh thái logistics.
Theo quy hoạch, An Giang sẽ phát triển mạng lưới trung tâm logistics, cảng cạn, bến xe hàng, đầu mối phân phối và các hành lang vận tải hiện đại.
Đề án cũng đặt ra định hướng phát triển logistics xanh, cảng biển xanh và ứng dụng công nghệ số trong quản lý vận hành nhằm giảm phát thải, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả vận tải.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh tới Đồng bằng sông Cửu Long, tư duy phát triển logistics xanh được xem là bước đi mang tính dài hạn.
Cuộc đua cho một cực tăng trưởng mới
Dù sở hữu nhiều tiềm năng, nhưng thực tế cho thấy An Giang vẫn đang đối mặt không ít khó khăn.
Cơ cấu kinh tế của tỉnh chuyển dịch còn chậm, tỷ trọng nông nghiệp vẫn ở mức cao, trong khi công nghiệp và dịch vụ phát triển chưa tương xứng.
Nguồn lực đầu tư cũng là bài toán lớn. Giai đoạn 2021-2025, vốn FDI của tỉnh chỉ chiếm khoảng 0,61% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và còn có xu hướng giảm.
Nhiều khu công nghiệp vẫn gặp khó khăn về thủ tục, môi trường và kết nối hạ tầng. Một số khu công nghiệp dù nằm gần trục giao thông lớn nhưng chưa kết nối hiệu quả với cảng biển hoặc đường thủy.
Đây là lý do đề án nhấn mạnh yêu cầu phải phát triển đồng bộ giữa khu công nghiệp – đô thị – logistics thay vì đầu tư riêng lẻ như trước đây.
Đằng sau câu chuyện logistics thực chất là bài toán cạnh tranh phát triển.
Khi các địa phương trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào cuộc đua thu hút đầu tư, An Giang buộc phải tạo ra lợi thế mới nếu muốn bứt phá. Và hạ tầng chính là “xương sống” cho mục tiêu đó.
Đề án xác định mục tiêu đến năm 2030 sẽ hoàn thiện hệ thống giao thông – logistics đồng bộ, hiện đại, giảm chi phí vận tải, tăng kết nối vùng, thúc đẩy thương mại – dịch vụ – du lịch và thích ứng biến đổi khí hậu.
Nếu thực hiện hiệu quả, An Giang không chỉ là vùng sản xuất nông nghiệp lớn mà còn có thể trở thành trung tâm logistics, trung chuyển hàng hóa và kinh tế biển quan trọng của toàn Tây Nam Bộ.
Nhưng để làm được điều đó, địa phương sẽ phải vượt qua bài toán khó nhất: huy động nguồn lực đủ lớn để biến những quy hoạch trên giấy thành những công trình thực tế.
Thanh Xuân
