Eo biển Hormuz tê liệt, chi phí vận tải tăng gần 1.000%
Eo biển Hormuz gần như tê liệt, cước vận tải LNG tăng từ 23.000 USD/ngày lên hơn 220.000 USD/ngày, tăng gần 1.000%. Gián đoạn này tạo nút thắt chuỗi cung ứng toàn cầu, đẩy chi phí sản xuất, xuất khẩu và lưu thông hàng hóa quốc tế lên mức cao kỷ lục.
Xung đột tại Trung Đông đang tạo ra những cú sốc chưa từng thấy đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Mặc dù giá dầu Brent chỉ vừa vượt 100 USD/thùng, nhưng rủi ro thực sự lại nằm ở nghẽn logistics và chi phí vận tải tăng vọt, theo nhận định của ông Larry Fink, chiến lược gia trưởng tại Amova Asset Management – công ty quản lý 260 tỷ USD tài sản.
Theo số liệu từ Eo biển Hormuz, trung bình mỗi ngày trước xung đột có khoảng 130–240 tàu đi qua, nay giảm xuống còn khoảng 5 tàu, gần như tê liệt hoạt động vận tải. Chi phí thuê tàu chở LNG tăng từ 23.000 USD/ngày lên hơn 220.000 USD/ngày, tương đương mức tăng gần 1.000%. “Áp lực lớn nhất hiện nay không phải giá dầu, mà là logistics và vận tải,” ông Fink nhấn mạnh.
Cú sốc này đã nhanh chóng lan ra các thị trường tài chính. Nhóm chuyên gia Bank of America nhận định, các ngân hàng trung ương sẽ phải cân nhắc lại dự báo lạm phát và tăng trưởng, trong bối cảnh FED giữ lãi suất ổn định nhưng đồng USD mạnh lên, tác động trực tiếp tới dòng vốn toàn cầu. Citadel Securities cảnh báo rằng nếu tình trạng nghẽn vận tải kéo dài, trọng tâm rủi ro của thị trường sẽ chuyển từ lạm phát sang tăng trưởng kinh tế toàn cầu, đặc biệt tại các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng.
Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), mỗi 10% tăng giá dầu có thể khiến GDP toàn cầu giảm 0,1–0,2%. Ông Kaspar Hense, quản lý danh mục tại RBC BlueBay Asset Management, đánh giá: “Nếu xung đột kéo dài và giá dầu tiếp tục tăng, nguy cơ đình lạm kiểu thập niên 1970 là hoàn toàn có thể.”
Tác động với Việt Nam cũng đang xuất hiện qua nhiều lớp. Nhập khẩu năng lượng chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí đầu vào của các doanh nghiệp sản xuất – xuất khẩu. Chi phí vận tải và bảo hiểm leo thang sẽ làm giá vốn tăng, trong khi sức ép cạnh tranh toàn cầu hạn chế khả năng chuyển chi phí này sang người tiêu dùng, làm biên lợi nhuận co hẹp. Đồng thời, đồng USD mạnh lên gây áp lực tăng tỷ giá VND/USD, đồng nghĩa với chi phí nhập khẩu cao hơn.
Các dữ liệu từ Bộ Công Thương và Tổng cục Hải quan cho thấy tỷ trọng dầu nhập khẩu của Việt Nam chiếm gần 30% tổng nhu cầu năng lượng. Trong khi đó, các tuyến vận tải biển từ Trung Đông chiếm khoảng 80% lượng dầu nhập khẩu, cho thấy mức độ phụ thuộc cao và rủi ro kép giữa giá dầu và logistics.
Nhìn tổng thể, cú sốc năng lượng hiện nay không chỉ là biến động giá, mà là nguy cơ tắc nghẽn dòng chảy hàng hóa toàn cầu, tác động đến lạm phát, tăng trưởng và dòng vốn. Các nút thắt tại các tuyến vận tải chiến lược và chi phí logistics leo thang tạo ra những tín hiệu thực sự đáng chú ý cho nhà đầu tư, mà các số liệu và cảnh báo từ các tổ chức lớn như Amova, Bank of America, Citadel Securities đang phản ánh trực tiếp.
