[Emagazine] Bộ Công Thương quyết liệt thúc đẩy triển khai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận

Theo dõi KTMT trên

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long - Trưởng đoàn đàm phán Chính phủ của Việt Nam về Hiệp định hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1: Trong bối cảnh nền kinh tế phát triển năng động với tốc độ nhanh, và Đảng, Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao liên tục trong nhiều năm tới đây, Việt Nam coi điện hạt nhân là một nguồn năng lượng sạch, nguồn điện nền đóng vai trò quan trọng, góp phần giúp Việt Nam đạt trung hòa carbon (Net-Zero) vào năm 2050. Việc tái khởi động chương trình điện hạt nhân mang ý nghĩa chiến lược đối với bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển bền vững.

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương được Chính phủ giao vai trò đầu mối triển khai hai dự án điện hạt nhân trọng điểm, phối hợp với các bộ, ngành liên quan thúc đẩy công tác chuẩn bị. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được giao làm chủ đầu tư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1; Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) làm chủ đầu tư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2.

Sau 32 phiên đàm phán trực tiếp và trực tuyến (từ tháng 6/2025 đến tháng 3/2026), Chính phủ Việt Nam và Liên bang Nga đã thống nhất và ký kết Hiệp định về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ nước CHXHCN Việt Nam. Đây là Hiệp định liên Chính phủ đặt nền móng vững chắc cho việc hợp tác song phương xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên tại Việt Nam - Ninh Thuận 1, đồng thời là một bước quan trọng thúc đẩy và đưa sự hợp tác truyền thống về năng lượng giữa hai nước lên một tầm cao mới.

Sự kiện tái khởi động chương trình điện hạt nhân tại Việt Nam, cụ thể là dự án Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong tư duy chiến lược về an ninh năng lượng và phát triển bền vững của quốc gia. Sau gần một thập kỷ tạm dừng, sự trở lại của điện hạt nhân không chỉ là một phản ứng trước yêu cầu cấp bách về nguồn điện nền ổn định mà còn là cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với mục tiêu phát thải ròng bằng không (Net Zero) vào năm 2050.

Từ khi Trung ương thống nhất chủ trương tái khởi động Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận vào tháng 11/2024 đến thời điểm Việt Nam và Liên bang Nga ký Hiệp định về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ Việt Nam vào tháng 3/2026, Chính phủ và Bộ Công Thương đã triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ điều hành, tham mưu, đàm phán và chỉ đạo nhằm hoàn thiện khung pháp lý, kiện toàn bộ máy triển khai dự án, thúc đẩy hợp tác quốc tế và triển khai các công tác chuẩn bị kỹ thuật, thực địa cho chương trình điện hạt nhân.

Ngày 25/11/2024, tại Thủ đô Hà Nội, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII đã họp xem xét, cho ý kiến về một số nội dung.

Trong đó, về Chương trình điện hạt nhân tại Việt Nam: Ban Chấp hành Trung ương Đảng cơ bản thống nhất chủ trương tái khởi động Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận và tiếp tục nghiên cứu Chương trình điện hạt nhân tại Việt Nam nhằm bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường tiềm lực khoa học, công nghệ và phát triển bền vững đất nước. Giao Bộ Chính trị chỉ đạo các cơ quan, địa phương có liên quan nghiên cứu, xây dựng Đề án phát triển điện hạt nhân tại Việt Nam trong thời gian tới; trước mắt tiếp tục nghiên cứu Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Ngày 19/2/2025, với 459/460 đại biểu tham gia biểu quyết (chiếm 96,23% tổng số Đại biểu Quốc hội); trong đó có 459/460 đại biểu biểu quyết tán thành (chiếm 99,78% tổng số Đại biểu tham gia biểu quyết), Kỳ họp bất thường lần thứ 9, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Nghị quyết số 189/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Về phương án tài chính và thu xếp vốn, Nghị quyết quy định: “Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương tăng vốn điều lệ của chủ đầu tư từ nguồn đánh giá lại tài sản đã hết khấu hao của các nhà máy điện BOT đã nhận bàn giao và các nhà máy thủy điện đa mục tiêu để thực hiện Dự án với mức vốn bổ sung tương đương với mức vốn của dự án quan trọng quốc gia”.

Đồng thời, công tác lập Báo cáo đánh giá tác động môi trường cần tuân thủ đúng và đầy đủ pháp luật hiện hành về bảo vệ môi trường.

Quốc hội giao Chính phủ chịu trách nhiệm trong việc tổ chức thực hiện, quản lý đầu tư các dự án theo đúng Nghị quyết này và quy định của pháp luật có liên quan; bảo đảm các dự án đúng tiến độ, chất lượng; báo cáo theo yêu cầu của cấp có thẩm quyền; đồng thời khẩn trương triển khai dự án. Quản lý, sử dụng vốn, các nguồn lực và các hoạt động khác có liên quan bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bảo đảm quốc phòng an ninh, trật tự an toàn xã hội, an toàn phóng xạ, môi trường theo quy định của Nghị quyết này và các quy định khác của pháp luật; thông tin đầy đủ để người dân hiểu, đồng thuận về chủ chương đầu tư dự án;

Bên cạnh đó, Chính phủ chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện đàm phán điều ước quốc tế với các đối tác trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, bình đẳng và cùng có lợi, phù hợp với Hiến pháp, pháp luật của Việt Nam và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên…

Ngày 22/8/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 249/NQ-CP về ban hành kế hoạch triển khai Nghị quyết số 189/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt đầu tư xây dựng các dự án điện hạt nhân tại Ninh Thuận.

Kế hoạch đưa ra 10 nhóm nhiệm vụ cụ thể của các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện dự án xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.

Về việc giao chủ đầu tư thực hiện các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, Bộ Công Thương đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan trình ban hành văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ vào tháng 4/2025.

Về việc ký kết các điều ước quốc tế với các quốc gia đối tác thực hiện Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, Kế hoạch triển khai yêu cầu:

Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan đã trình ban hành văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc đồng ý chủ trương đàm phán các điều ước quốc tế với đối tác làm cơ sở triển khai đàm phán các Hiệp định về thực hiện Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 vào tháng 5/2025; phấn đấu hoàn thành vào tháng 9/2025 đối với Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 2.

Đồng thời, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan, EVN, PVN tổ chức đàm phán hoàn tất các quy trình, thủ tục và tiến hành, ký kết điều ước quốc tế với các đối tác về hợp tác đầu tư xây dựng 02 Dự án; phấn đấu hoàn thành trong tháng 9/2025 đối với Dự án Ninh Thuận 1 và tháng 12/2025 đối với Dự án Ninh Thuận 2.

Bộ Tài chính chủ trì tổ chức đàm phán hoàn tất các quy trình, thủ tục và tiến hành ký kết điều ước quốc tế với các đối tác về cung cấp tín dụng cho 2 Dự án; mục tiêu hoàn thành trong tháng 9/2025 đối với Dự án Ninh Thuận 1 và trong tháng 3/2026 đối với Dự án Ninh Thuận 2.

Về việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng điện hạt nhân theo hướng dẫn của IAEA, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì, phối hợp với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) để hoàn thành báo cáo đánh giá cơ sở hạ tầng của Đoàn đánh giá cơ sở hạ tầng hạt nhân tích hợp (INIR) của IAEA trong năm 2025. Đồng thời chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng và trình ban hành Kế hoạch tổng thể phát triển cơ sở hạ tầng điện hạt nhân; nghiên cứu tham gia các điều ước quốc tế đa phương cần thiết trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Mục tiêu hoàn thành trong năm 2026.

Ngoài ra, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng được giao nhiệm vụ chủ trì rà soát, sửa đổi các Nghị định, Thông tư liên quan đến Luật Năng lượng nguyên tử về nhà máy điện hạt nhân và phải hoàn thành ngay trong năm 2025.

Về tổ chức thực hiện dự án, EVN và PVN sẽ trình hồ sơ đề nghị phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án để cấp thẩm quyền xem xét, phê duyệt; phấn đấu hoàn thành trong kỳ họp Quốc hội tháng 10-11/2025 (đối với Dự án Ninh Thuận 1) và chậm nhất là vào tháng 5/2026 đối với Dự án Ninh Thuận 2. Sau đó, Hội đồng thẩm định nhà nước (Bộ Tài chính chủ trì) sẽ thẩm định trình Thủ tướng phê duyệt Dự án đầu tư, hồ sơ phê duyệt địa điểm vào năm 2026. Các bộ, ngành, cơ quan liên quan thẩm định phê duyệt các hồ sơ tài liệu; thực hiện thi công xây dựng và đưa dự án vào vận hành theo nghiên cứu khả thi được phê duyệt.

Kế hoạch cũng giao UBND tỉnh Khánh Hòa nỗ lực, nhanh chóng triển khai việc di dân, tái định cư giải phóng mặt bằng.

Bộ Khoa học và Công nghệ tham gia triển khai Đề án tuyên truyền về chủ trương và nhiệm vụ phát triển điện hạt nhân. Nhiệm vụ này sẽ được triển khai theo yêu cầu trong quá trình thực hiện dự án.

Về đào tạo nguồn nhân lực, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chủ trì xây dựng và trình Thủ tướng phê duyệt Đề án đào tạo nguồn nhân lực điện hạt nhân, sau đó sẽ triển khai thực hiện ngay.

Trong suốt quá trình đầu tư, xây dựng dự án, EVN, PVN và các cơ quan liên quan có trách nhiệm quản lý sử dụng vốn và nguồn lực bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, an toàn phóng xạ, môi trường.

Ngày 11/9/2025, Đoàn đàm phán Chính phủ Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long làm Trưởng đoàn và Đoàn đàm phán Chính phủ Nga do Phó Tổng giám đốc Cơ quan năng lượng nguyên tử Nga Nikolay Spassky làm Trưởng đoàn họp tại Moscow, Nga, trao đổi về các nội dung dự thảo Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Ngày 21/1/2026, Đoàn đàm phán Chính phủ Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long làm Trưởng đoàn và Đoàn đàm phán Chính phủ Nga do Phó Tổng giám đốc Cơ quan năng lượng nguyên tử Nga Nikolay Spassky làm Trưởng đoàn họp trực tuyến, thống nhất nhiều nội dung quan trọng của dự thảo Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Sau 32 phiên đàm phán trực tiếp và trực tuyến (từ tháng 6/2025 đến tháng 3/2026), Hiệp định liên chính phủ Việt Nam - Liên bang Nga về Hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 đã được hai Đoàn đàm phán Chính phủ thống nhất.

Ngày 23/3/2026, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên bang Nga, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Thủ tướng Chính phủ Liên bang Nga M. Mishustin đã chứng kiến Lễ ký kết Hiệp định giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ Việt Nam và Chính phủ Liên bang Nga về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ nước CHXHCN Việt Nam (Hiệp định).

Đây là Hiệp định liên Chính phủ đặt nền móng vững chắc cho việc hợp tác song phương xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên tại Việt Nam - Ninh Thuận 1, đồng thời là một bước quan trọng thúc đẩy và đưa sự hợp tác truyền thống về năng lượng giữa hai nước lên một tầm cao mới.

Đặc biệt, việc ký kết Hiệp định này chính là bước cụ thể hóa nội dung hợp tác đã được đề ra trong Tuyên bố chung về những định hướng lớn của quan hệ đối tác chiến lược Việt - Nga trong giai đoạn hợp tác mới mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh nhân chuyến thăm chính thức Liên bang Nga vào tháng 5/2025.

Dự án xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 nằm trong chiến lược dài hạn của Việt Nam nhằm đa dạng hóa nguồn năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, hướng tới phát triển nguồn năng lượng sạch, bền vững và an toàn. Dự án bao gồm 2 tổ máy với công suất dự kiến lên đến khoảng 2.400MW, sử dụng công nghệ hiện đại và thiết bị an toàn VVER-1200 do Tập đoàn nhà nước về năng lượng nguyên tử Rosatom phát triển.

Ngay sau lễ ký kết, hai Trưởng đoàn đàm phán Chính phủ của Việt Nam và Liên bang Nga về Hiệp định hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 - Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long và Phó Tổng giám đốc Rosatom Nikolay Spassky cùng các thành viên hai bên đã có buổi làm việc để thống nhất các bước triển khai trong thời gian tới.