Thứ bảy, 20/08/2022 05:29 (GMT+7)

Đề xuất tách giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp

Tại hội thảo “Giải pháp thúc đẩy quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập và thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp”, các chuyên gia phân tích và đề xuất giải pháp tháo gỡ những điểm nghẽn trong công tác cổ phần hóa, thoái vốn hiện nay.

Đất đai là vấn đề phức tạp nhất

Tại Hà Nội, Tạp chí Tài chính phối hợp với Cục Tài chính DN (Bộ Tài chính) tổ chức Hội thảo “Giải pháp thúc đẩy quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập và thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp”, ngày 17/5.

Đề xuất tách giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp - Ảnh 1
Đề xuất doanh nghiệp chỉ được trả tiền thuê đất hàng năm khi cổ phần hóa. (Ảnh minh họa)

Các cơ quan đại diện chủ sở hữu; đại diện lãnh đạo các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đã trình bày tại Hội thảo các tham luận, phát biểu đóng góp ý kiến và kiến nghị đến Chính phủ, các bộ, ban, ngành nhằm thúc đẩy quá trình cổ phần hóa (CPH) doanh nghiệp (DN), đơn vị sự nghiệp công lập và thoái vốn nhà nước tại DN trong thời gian tới.

Tại Hội thảo, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc đã phát biểu và nhấn mạnh, đổi mới, tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) là một trong ba nhiệm vụ quan trọng của tái cơ cấu nền kinh tế.

Đề xuất tách giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp - Ảnh 2
Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc.

Việc cơ cấu lại DNNN trong những năm qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Lũy kế giai đoạn 2016 đến hết tháng 4/2022, đã có 185 DN CPH với tổng giá trị DN là 490.332 tỷ đồng, trong đó giá trị vốn nhà nước là 234.266 tỷ đồng; lũy kế tổng số thoái vốn đạt 29.300 tỷ đồng, thu về 183.766 tỷ đồng.

Công tác CPH, thoái vốn đến nay đã góp phần nâng cao năng lực tài chính, đổi mới phương thức quản trị DN và hoạt động hiệu quả hơn so với trước, tạo nguồn thu cho ngân sách; cơ bản đạt được mục tiêu bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, DN, nhà đầu tư và người lao động... Tuy nhiên, kết quả CPH, thoái vốn, cơ cấu lại DNNN không đạt được kế hoạch đề ra.

Đề xuất tách giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp - Ảnh 3
Ông Phạm Văn Đức - Phó Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính)

Ông Phạm Văn Đức, Phó Cục trưởng Cục Tài chính DN chia sẻ cụ thể bất cập này cho biết, lũy kế giai đoạn 2016-2020, đã có 180 DN được cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án CPH với tổng giá trị DN là 489.690 tỷ đồng; trong đó giá trị vốn nhà nước là 233.792 tỷ đồng.

Ông Đức cho hay: “Trong 180 DN đã CPH chỉ có 39/128 DN CPH thuộc danh mục CPH theo Công văn số 991/TTg-ĐMDN và Quyết định số 26/2019/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đạt 30% kế hoạch”.

Theo ông Đức, có nhiều nguyên nhân dẫn đến kế hoạch CPH, thoái vốn chưa đạt mục tiêu đề ra. Trong số đó có nguyên nhân chủ quan từ tư duy, nhận thức về vai trò, vị trí của DN nhà nước chưa thống nhất dẫn tới lúng túng trong hoàn thiện thể chế và tổ chức thực hiện, ông Đức nhận định.

Đa số các tập đoàn, tổng công ty chưa chủ động triển khai các chính sách pháp luật về đất đai, đến khi phải thực hiện CPH mới bắt đầu thực hiện sắp xếp lại, xử lý nhà, đất, từ đó ảnh hưởng đến tiến độ CPH...

Khó xác định giá trị quyền sử dụng đất

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc, việc xác định giá trị DN có vai trò rất quan trọng. Tuy nhiên, việc xác định giá trị của DN thời gian qua còn chưa chính xác, thường thấp hơn giá trị thực tế, gây thất thoát, lãng phí. Sau khi kiểm toán thì giá trị tăng lên nhiều lần, bình quân tăng 2,8 lần. Điều này cho thấy, xác định giá trị DN chưa chính xác mà rủi ro lớn nhất là vấn đề xác định giá trị quyền sử dụng đất.

Bộ trưởng Phớc nói: "Việc tính giá trị một lần không sát giá thị trường; ngoài ra, dù có sát thị trường thì sau 10 năm, 20 năm, giá trị lại khác. Đây là lỗ hổng gây thất thoát, chưa nói đến việc nộp tiền thuê đất một lần thì DN CPH có thể chuyển quyền sử dụng đất để làm nhà đô thị, hay công trình khác. Chuyển mục đích sử dụng đất dẫn đến xác định giá trị sử dụng đất không chính xác, dẫn tới thất thoát".

Đề xuất tách giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp - Ảnh 4
Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh.

Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh phát biểu: Từ trước đến nay có “cảm giác” chúng ta đang “không bán DN” mà chúng ta đang bán đất thì đúng hơn. Rất nhiều sai phạm hiện nay liên quan đến người bán đất “đội lốt” bán DN.

Ông Ánh nói: “Tôi kiến nghị, quan hệ đất đai sau CPH chỉ nên cho thuê đất một thời gian ngắn 1-3 năm, không có thời hạn tới 70 năm. Chúng ta đã cho thuê quá lâu và cho trả một lần. Nếu bên thuê sai phạm, ngừng cho thuê luôn. Tôi phản đối khái niệm giá thị trường. Tất cả sai lầm về đất đai hiện nay là do giá thị trường”.

Rà soát quy định không tính giá trị đất vào giá trị DN

Nhằm thúc đẩy quá trình CPH, thoái vốn giai đoạn tới, Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp Đặng Quyết Tiến đề xuất cần sắp xếp lại khối DNNN, chủ yếu tập trung trong những lĩnh vực then chốt, thiết yếu, địa bàn quan trọng về quốc phòng, an ninh; lĩnh vực mà DN thuộc các thành phần kinh tế khác không đầu tư.

Cơ cấu lại có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các DN yếu kém, thua lỗ; xử lý cơ bản dự án, công trình chậm tiến độ, đầu tư kém hiệu quả, thua lỗ kéo dài của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước, DNNN.

Đề xuất tách giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp - Ảnh 5
Ông Đặng Quyết Tiến - Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp.

CPH DNNN và thoái vốn nhà nước tại DN bảo đảm thực chất, hiệu quả, khả thi, công khai, minh bạch, đúng pháp luật, không làm mất thương hiệu, bản sắc DN; đánh giá, xác định đầy đủ các nguồn lực vốn, đất đai, thương hiệu.

Ông Tiến đề xuất: “Cần tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trao quyền chủ động hơn cho DN gắn với giám sát, kiểm tra, thanh tra, kiểm soát quyền lực, cải cách thủ tục hành chính, bảo đảm công khai, minh bạch trong cơ cấu lại DNNN, CPH, thoái vốn nhà nước tại DN. Rà soát, nghiên cứu quy định việc không tính giá trị đất vào giá trị DN khi thực hiện CPH, thoái vốn”.

Theo Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp, cần tiếp tục hoàn thiện Luật Đất đai và các luật liên quan đến quản lý, sử dụng đất đai.

DN sau CPH phải thực hiện đúng phương án sử dụng đất đã được phê duyệt trong phương án CPH DN; bổ sung quy định về xử lý đất đai đối với các DN quản lý nhiều đất đai ở những vị trí có lợi thế thương mại cao theo hướng yêu cầu DNNN thực hiện hình thức thuê đất, trả tiền hàng năm, DN sau CPH cam kết sử dụng đất đúng mục đích sản xuất kinh doanh, thuê trả tiền hàng năm.

Trường hợp thay đổi mục đích sử dụng đất theo quy hoạch của UBND địa phương thì thực hiện trả lại đất cho địa phương để đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai; DN CPH có trách nhiệm xây dựng phương án sử dụng đất trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Ông Tiến khuyến nghị: “Cần bổ sung những chế định đấu giá quyền sử dụng đất và quyền thuê đất vào Luật Đấu thầu, đảm bảo tính công khai, minh bạch và thông tin đầy đủ về đất như thông tin về diện tích, vị trí, giá thuê, phương thức trả tiền”.

Đề xuất doanh nghiệp chỉ được trả tiền thuê đất hàng nămkhi cổ phần hóa

Theo Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính), thời gian tới, nhằm thúc đẩy việc sắp xếp lại, xử lý nhà, đất của các đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp nhà nước, cần sửa quy định về sắp xếp lại, xử lý nhà, đất theo hướng sau khi được cơ quan, người có thẩm quyền phê duyệt phương án “giữ lại tiếp tục sử dụng” thì việc quản lý, sử dụng nhà, đất thực hiện theo pháp luật về đất đai, pháp luật về doanh nghiệp, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn vào sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và pháp luật khác có liên quan; không thực hiện sắp xếp lại, xử lý nhà đất nhiều lần.

Đồng thời, cơ quan này cũng đề nghị sửa đổi Luật Đất đai theo hướng các doanh nghiệp khi chuyển sang cổ phần hóa thì chỉ được áp dụng hình thức thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm; không được thực hiện chuyển mục đích sử dụng đất sau cổ phần hóa. Trường hợp doanh nghiệp không có nhu cầu sử dụng thì trả lại cho Nhà nước và sẽ được bồi thường, hỗ trợ theo quy định của pháp luật.

Bùi Hằng

Bạn đang đọc bài viết Đề xuất tách giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp. Thông tin phản ánh, liên hệ đường dây nóng : 0917 681 188 Hoặc email: toasoanktmt@gmail.com

Tin mới

Cập nhật tin môi trường nổi bật nhất ngày 19/8
Khôi phục tài nguyên nước ở 3 Vườn Quốc gia, khu bảo tồn; Tạm dừng hoạt động lặn ngắm san hô trong Khu Bảo tồn biển Phú Quốc; Thế giới có thể giảm 700 triệu tấn CO2 nếu mọi người đạp xe nhiều hơn... là những tin tức môi trường nổi bật ngày 19/8.
Sẽ thu thuế đất theo giá thị trường
Bộ trưởng Bộ Tài nguyên - môi trường Trần Hồng Hà nêu rõ việc bỏ khung giá đất là cần thiết bởi đây là thứ không rõ ràng và sẽ dần được thay thế bằng bảng giá đất hàng năm, tiếp đó là giá thị trường.