Chuyện gì lại đang xảy ra với thị trường dầu mỏ?
Các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại tại Vùng Vịnh đang làm rung chuyển tuyến vận tải dầu quan trọng nhất thế giới. Thị trường lập tức phản ứng khi giá dầu tăng vọt và cảnh báo về kịch bản 200 USD/thùng bắt đầu xuất hiện.
Trong 24 giờ qua, Iran đã tấn công nhiều tàu thương mại và tàu dầu tại khu vực Vịnh Ba Tư và gần eo biển Hormuz. Căng thẳng tại Trung Đông đang đẩy thị trường năng lượng vào một vòng xoáy bất định mới. Người phát ngôn Bộ Tư lệnh quân sự Iran, ông Ebrahim Zolfaqari, cảnh báo giá dầu có thể tăng tới 200 USD/thùng nếu bất ổn trong khu vực tiếp tục leo thang.
Theo ông Zolfaqari, giá dầu gắn chặt với an ninh tại khu vực Vùng Vịnh – nơi tập trung nhiều tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Khi những tuyến đường này bị gián đoạn, thị trường toàn cầu có thể nhanh chóng phản ứng bằng các cú sốc giá mạnh.
Những diễn biến gần đây đang làm dấy lên lo ngại đó. Iran đã gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền hoạt động gần Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải được xem là huyết mạch của thị trường dầu mỏ toàn cầu. Chỉ trong ngày 12/3, ba tàu nước ngoài đã bị tấn công trong khu vực, trong đó có một tàu container trúng đạn cách cảng Jebel Ali của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất khoảng 35 hải lý. Trước đó, hai tàu chở dầu đã bị tấn công và bốc cháy ngoài khơi Iraq, khiến ít nhất một người thiệt mạng.
Hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz – nơi trước xung đột vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu – hiện gần như tê liệt sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran vào cuối tháng 2. Đáp trả, Tehran không chỉ nhắm vào các mục tiêu của Mỹ và Israel trong khu vực mà còn siết chặt kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này.
Thị trường năng lượng đã phản ứng gần như ngay lập tức. Trong phiên giao dịch ngày 12/3, giá dầu Brent tăng lên khoảng 97 USD/thùng, trong khi dầu WTI vượt 91 USD/thùng. Dù Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã kêu gọi các quốc gia thành viên giải phóng lượng dầu dự trữ chiến lược kỷ lục lên tới 400 triệu thùng, tâm lý lo ngại về rủi ro nguồn cung vẫn chưa hạ nhiệt.
Nhưng điều khiến giới phân tích chú ý không chỉ là mức tăng giá hiện tại, mà là khả năng một cú sốc lớn hơn có thể xảy ra nếu tuyến vận tải qua Hormuz bị gián đoạn kéo dài. Trong lịch sử, mỗi lần khu vực này rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng, thị trường dầu mỏ toàn cầu đều chứng kiến những biến động mạnh.
Nếu dòng chảy năng lượng qua Hormuz tiếp tục bị bóp nghẹt, thế giới có thể đối mặt với một kịch bản quen thuộc nhưng đầy rủi ro: dầu mỏ trở lại vai trò như một “vũ khí kinh tế”. Khi đó, tác động sẽ không chỉ dừng lại ở thị trường năng lượng mà còn lan sang lạm phát, chi phí vận tải và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Trong bối cảnh các nền kinh tế lớn vẫn đang vật lộn với lạm phát cao và tăng trưởng chậm lại, một cú sốc dầu mới có thể nhanh chóng trở thành nhân tố làm thay đổi cục diện kinh tế toàn cầu. Và nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang, câu hỏi lớn không chỉ là giá dầu sẽ tăng bao nhiêu, mà là thị trường năng lượng toàn cầu còn có thể chịu được bao nhiêu cú sốc nữa.
