ADB đưa ra 3 kịch bản kinh tế khu vực khi xung đột Trung Đông kéo dài

Theo dõi KTMT trên

Xung đột Trung Đông kéo dài gần một tháng qua, cùng nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz, đang đẩy giá năng lượng tăng mạnh, gây áp lực lên chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu. Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đưa ra ba kịch bản về tác động của cú sốc này đối với kinh tế khu vực.

Theo báo cáo ngày 27/3, ở kịch bản tích cực, nếu xung đột kéo dài đến cuối tháng 6, giá dầu có thể lên khoảng 105 USD/thùng trong quý II. Với kịch bản trung lập, khi căng thẳng kéo dài đến tháng 9, giá dầu có thể đạt 130 USD/thùng. Trong trường hợp tiêu cực hơn, xung đột kéo dài sang đầu năm sau, giá dầu có thể lên tới 155 USD/thùng trước khi hạ dần về khoảng 140 USD.

Với các kịch bản này, Đông Nam Á được đánh giá là khu vực chịu tác động nặng nề nhất. ADB ước tính tăng trưởng GDP của nhóm các nền kinh tế đang phát triển trong khu vực có thể giảm từ 0,6% đến 2,3%, bao gồm Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Myanmar, Lào và Campuchia.

Cú sốc giá dầu không chỉ dừng ở năng lượng. Theo ADB, chi phí sản xuất và vận chuyển đang tăng nhanh do giá nhiên liệu leo thang và gián đoạn chuỗi cung ứng. Đồng thời, việc xuất khẩu từ khu vực Trung Đông bị ảnh hưởng cũng đẩy giá phân bón tăng, kéo theo áp lực lạm phát lương thực.

Tác động lan tỏa khiến thu nhập thực tế của hộ gia đình suy giảm, nhu cầu tiêu dùng yếu đi và tăng trưởng kinh tế bị kéo chậm lại. “Dù cú sốc năng lượng có thể chỉ mang tính tạm thời, nhưng tác động lên chi phí và giá cả sẽ kéo dài hơn”, nhóm nghiên cứu của ADB nhận định.

ADB ước tính lạm phát tại các nền kinh tế Đông Nam Á (trừ Singapore) có thể tăng thêm khoảng 3%. Với toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương, GDP có thể giảm 0,3–1,3%, trong khi lạm phát tăng 0,6–3,2%.

Trước rủi ro này, ADB khuyến nghị các chính phủ ưu tiên ổn định vĩ mô thay vì can thiệp mạnh vào giá. Việc để giá năng lượng phản ánh đúng tín hiệu thị trường có thể khuyến khích tiết kiệm, chuyển đổi nhiên liệu và đầu tư vào năng lượng thay thế. Ngược lại, các biện pháp trợ giá diện rộng có thể làm méo mó tín hiệu thị trường và phân bổ nguồn lực kém hiệu quả.

Các chính sách hỗ trợ tài khóa, theo ADB, cần được thiết kế có mục tiêu và giới hạn thời gian, tập trung vào nhóm dễ bị tổn thương và các ngành chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chi phí năng lượng.

Thực tế cho thấy nhiều quốc gia đã bắt đầu phản ứng với cú sốc năng lượng. Thái Lan tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu tinh chế (trừ một số nước láng giềng), đồng thời tăng dự trữ bắt buộc. Philippines đã ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng.

Tại Việt Nam, Bộ Công Thương cho biết nguồn cung xăng dầu trong ngắn hạn vẫn được đảm bảo, nhờ kết hợp dự trữ, sản xuất trong nước và nhập khẩu. Tuy nhiên, cơ quan này cũng khuyến nghị doanh nghiệp và người dân tăng cường tiết kiệm năng lượng, bao gồm làm việc từ xa để giảm tiêu thụ nhiên liệu.