930 tỷ USD và cuộc sàng lọc mới của xuất khẩu Việt Nam
930 tỷ USD đánh dấu quy mô mới của thương mại Việt Nam, nhưng không phải tấm vé vào chuỗi phân phối toàn cầu. Cuộc sàng lọc thực sự bắt đầu từ khả năng duy trì hiện diện.
930 tỷ USD là mốc tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam trong năm 2025, theo số liệu Hải quan Việt Nam. Con số này đưa Việt Nam vào nhóm 15 nền kinh tế thương mại lớn nhất thế giới và đánh dấu năm thứ 10 liên tiếp xuất siêu, với giá trị khoảng 22 tỷ USD.
Nhưng ở phía bên kia của con số, một câu hỏi khác đang được đặt ra: Hàng Việt đang đứng ở đâu trong hệ thống phân phối toàn cầu?
Kim ngạch tăng nhanh, chuẩn thị trường siết chặt
Năm 2025, ghi nhận sự phục hồi rõ rệt của xuất khẩu sang các thị trường đã ký FTA như CPTPP, EVFTA hay UKVFTA. Không gian thị trường được mở rộng, nhưng đi kèm là mức độ cạnh tranh trực diện cao hơn. Ở các thị trường này, tiêu chuẩn không chỉ nằm ở sản phẩm, mà ở khả năng truy xuất, tính ổn định của nguồn cung và mức độ tuân thủ quy trình phân phối.
Điều này, khiến câu chuyện xuất khẩu dịch chuyển khỏi bài toán đơn thuần về kim ngạch, sang bài toán về cách hàng hóa được đưa tới tay người tiêu dùng cuối.
Hệ thống phân phối: “cửa hẹp” quyết định vị trí
Theo Bộ Công Thương, việc hỗ trợ doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào hệ thống phân phối nước ngoài, được xác định là trọng tâm phát triển thị trường năm 2026. Thay vì xúc tiến rời rạc, các hoạt động được tổ chức theo hướng kết nối chuỗi cung ứng, triển khai Tuần hàng Việt Nam và từng bước tiếp cận các kênh phân phối lớn.
Thực tế triển khai cho thấy, đây là quá trình sàng lọc chặt chẽ. Viet Nam International Sourcing 2025 thu hút hơn 450 kênh phân phối, đến từ hơn 60 quốc gia, song chỉ một bộ phận doanh nghiệp có thể tiến sâu vào hệ thống bán lẻ, do yêu cầu cao về tiêu chuẩn và năng lực vận hành.
Tại Hoa Kỳ, số liệu từ Walmart cho thấy, giao dịch thương mại điện tử giữa tập đoàn này và thị trường Việt Nam đã vượt 2 tỷ USD mỗi năm. Con số lớn, nhưng cũng cho thấy: chỉ những nhà cung ứng đáp ứng được tiêu chuẩn vận hành, mới có thể duy trì hiện diện lâu dài.
Chuẩn hóa không còn là lựa chọn
Tại các thị trường như Pháp, Thụy Điển hay Hoa Kỳ, các chuỗi bán lẻ quốc tế không đánh giá nhà cung ứng dựa trên từng sản phẩm đơn lẻ, mà dựa trên toàn bộ quy trình vận hành. Từ tiêu chuẩn chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc, đến mức độ ổn định của khâu giao hàng, mỗi mắt xích đều trở thành tiêu chí sàng lọc, trong quyết định đưa hàng hóa vào hệ thống phân phối.
Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử xuyên biên giới đang đóng vai trò như một kênh thử nghiệm thực tế. Dữ liệu bán hàng, phản hồi của người tiêu dùng và khả năng đáp ứng đơn hàng trên các nền tảng số, cung cấp cơ sở để các nhà phân phối đánh giá năng lực nhà cung ứng, trước khi mở rộng hợp tác sang kênh bán lẻ truyền thống.
Song song với kênh thị trường, các công cụ hỗ trợ hội nhập, như Cổng thông tin FTA (FTAP) đang giúp doanh nghiệp tiếp cận đầy đủ hơn các cam kết, thuế quan và quy tắc xuất xứ. Việc chuẩn hóa thông tin và tổ chức xuất khẩu bài bản, trở nên ngày càng quan trọng trong bối cảnh chuẩn mực thị trường được nâng cao và yêu cầu về minh bạch chuỗi cung ứng ngày càng chặt chẽ.
Từ con số sang vị trí
930 tỷ USD là một dấu mốc về quy mô, nhưng chưa phản ánh đầy đủ vị thế của hàng hóa Việt Nam. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động nhanh, lợi thế ngày càng được quyết định bởi khả năng hiện diện ổn định trong hệ thống phân phối, thay vì chỉ nằm ở giá trị kim ngạch.
Theo đó, ranh giới giữa tăng trưởng mang tính thời điểm và năng lực cạnh tranh bền vững đang trở nên rõ nét hơn. Mức độ tham gia vào các kênh phân phối quốc tế vì thế trở thành một thước đo quan trọng, cho chất lượng tăng trưởng xuất khẩu trong giai đoạn tới.
