700 điểm bốc hơi: 3 yếu tố ở Phố Wall không thể làm ngơ

Theo dõi KTMT trên

Phố Wall không chỉ vừa trải qua một phiên giảm sâu, mà có thể đang đối diện với một điểm gãy về kỳ vọng, nơi những gì thị trường tin tưởng suốt nhiều tháng qua bắt đầu mất hiệu lực gần như cùng lúc. Phiên 18/3, Dow Jones Industrial Average mất 768 điểm, tương đương 1,63%, rơi xuống 46.225 điểm và đóng cửa dưới đường MA200, ngưỡng mà nhiều quỹ xem là “lằn ranh phòng thủ” của xu hướng tăng. Cùng lúc, S&P 500 giảm 1,36% và Nasdaq Composite mất 1,46%. Đây không còn là một nhịp điều chỉnh kỹ thuật đơn lẻ, mà là phản ứng dây chuyền khi ba biến số lớn: lạm phát, chính sách và năng lượng đồng thời đổi chiều.

Tín hiệu cảnh báo rõ nhất đến từ lạm phát ở tầng sản xuất, nơi thường đi trước chu kỳ giá tiêu dùng. PPI tháng 2 tăng 0,7%, cao hơn gấp đôi dự báo 0,3%, cho thấy áp lực chi phí đang quay trở lại nhanh và “dày” hơn dự tính. Điều đáng nói không chỉ là con số, mà là cấu trúc của nó: giá kim loại, nguyên liệu công nghiệp và chi phí đầu vào cùng đi lên, phản ánh một dạng lạm phát không dễ tự triệt tiêu. Ông Todd Schoenberger thẳng thắn gọi đây là lạm phát mang tính cấu trúc, nhấn mạnh tác động từ thuế quan và chi phí sản xuất tăng đang lan rộng một kiểu áp lực mà chính sách tiền tệ khó xử lý nhanh.

Trong bối cảnh đó, thông điệp từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ trở nên kém “dễ chịu” hơn so với những gì thị trường từng kỳ vọng. Lãi suất được giữ ở mức 3,5%–3,75%, nhưng vấn đề nằm ở chỗ: dư địa nới lỏng đang bị thu hẹp. Chủ tịch Jerome Powell thừa nhận lạm phát sẽ giảm, nhưng “không nhiều như kỳ vọng” một cách nói đủ để thị trường hiểu rằng kịch bản cắt giảm nhanh và mạnh đang dần rời xa thực tế. Khi kỳ vọng chính sách bị kéo lùi, toàn bộ định giá tài sản rủi ro lập tức trở nên mong manh.

Nhưng cú đánh mạnh nhất có thể lại đến từ bên ngoài nước Mỹ. Giá dầu Brent crude oil đã vọt lên 107 USD/thùng, còn West Texas Intermediate lên gần 100 USD, trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông leo thang với nguy cơ lan rộng sang các trung tâm năng lượng then chốt. Những diễn biến như tấn công cơ sở khí đốt, đe dọa nhằm vào hạ tầng dầu mỏ khu vực Vùng Vịnh hay gián đoạn vận chuyển không chỉ là rủi ro địa chính trị mà là rủi ro trực tiếp lên chi phí toàn cầu.

Vấn đề nằm ở chỗ: cú sốc năng lượng lần này xuất hiện đúng thời điểm nhạy cảm, khi lạm phát chưa thực sự được kiểm soát. Điều đó mở ra một kịch bản mà thị trường đặc biệt e ngại đình lạm. Ông Anshul Sharma cảnh báo rằng nếu giá năng lượng duy trì ở vùng cao, nền kinh tế có thể rơi vào “sự kết hợp nguy hiểm”: tăng trưởng chậm lại trong khi giá cả vẫn leo thang. Với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, đây là tình huống gần như không có lựa chọn tối ưu siết mạnh sẽ bóp nghẹt tăng trưởng, còn nới lỏng lại có nguy cơ tái kích hoạt lạm phát.

Điểm đáng chú ý là thị trường không chờ các kịch bản này trở thành hiện thực mới phản ứng. Việc Dow Jones Industrial Average xuyên thủng MA200, cùng mức giảm hơn 5% chỉ trong chưa đầy một tháng, cho thấy dòng tiền đang chủ động rút khỏi trạng thái “định giá theo kỳ vọng tốt đẹp”. Nói cách khác, thị trường đang đi trước và đang tự điều chỉnh khi nhận ra rằng môi trường phía trước không còn “thuận chiều” như trước.

Cần nhấn mạnh rằng chưa có dấu hiệu của một cú sốc tài chính mang tính hệ thống. Nhưng điều đang thay đổi là chất lượng của rủi ro: từ phân tán sang có xu hướng hội tụ. Lạm phát cao hơn dự kiến, giá năng lượng leo thang vì địa chính trị, và chính sách tiền tệ bị mắc kẹt giữa hai lựa chọn đều có chi phí — ba yếu tố này nếu kéo dài đủ lâu sẽ không còn là rủi ro tiềm ẩn, mà trở thành áp lực hiện hữu.

Phiên giảm hơn 700 điểm vì vậy có thể chưa phải là điểm khởi đầu của một chu kỳ lao dốc, nhưng nó đủ để phát đi tín hiệu rõ ràng: thị trường đang bước vào vùng nhạy cảm, nơi mọi sai lệch về dữ liệu hay địa chính trị đều có thể bị khuếch đại thành biến động lớn. Và trong một môi trường như vậy, điều đáng lo ngại không phải là những gì đã xảy ra mà là tốc độ mà những gì “có thể xảy ra” đang tiến gần hơn tới thực tế.