5 điểm mới cần biết về cấp phép xây dựng từ ngày 15/1/2026

Theo dõi KTMT trên

Cấp phép xây dựng chuyển từ tập trung sang phân cấp. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Từ ngày 15/1/2026, các thủ tục hành chính trong lĩnh vực xây dựng được thực hiện theo quy định mới về phân quyền, phân cấp và phân định thẩm quyền quản lý của Bộ Xây dựng. Những thay đổi này không chỉ tác động đến cơ quan quản lý, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chủ đầu tư và doanh nghiệp xây dựng. Dưới đây là 5 điểm mới quan trọng nhất cần nắm rõ.

1. Phân cấp rõ hơn: 9 thủ tục cấp tỉnh, 6 thủ tục cấp xã

Theo công bố của Bộ Xây dựng, hệ thống thủ tục hành chính trong lĩnh vực xây dựng đã được rà soát và phân định lại thẩm quyền giải quyết, trong đó có 9 thủ tục thuộc cấp tỉnh và 6 thủ tục thuộc cấp xã. Việc phân định này nhằm làm rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm xử lý từng loại hồ sơ, tránh chồng chéo và quá tải.

Ở cấp tỉnh, thẩm quyền giải quyết không còn tập trung duy nhất tại Sở Xây dựng. Tùy theo loại công trình và phạm vi quản lý, UBND cấp tỉnh có thể phân cấp hoặc ủy quyền cho ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế trực tiếp giải quyết thủ tục. Cách làm này giúp hồ sơ được xử lý ngay tại nơi phát sinh dự án, rút ngắn đầu mối tiếp nhận và giảm áp lực cho Sở Xây dựng.

2. Cấp tỉnh chỉ xử lý công trình lớn, phức tạp

Một điểm đáng chú ý là phạm vi cấp phép xây dựng mới ở cấp tỉnh được xác định rõ. Thủ tục này chỉ áp dụng đối với công trình cấp đặc biệt, cấp I và cấp II, bao gồm:

1. Công trình không theo tuyến hoặc theo tuyến trong đô thị
2. Công trình tín ngưỡng, tôn giáo, tượng đài, tranh hoành tráng
3. Công trình theo giai đoạn, dự án
4. Công trình của cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế

Cách phân loại này cho thấy định hướng: cấp tỉnh tập trung xử lý các công trình quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật và quản lý cao, trong khi các công trình nhỏ hơn được phân về cấp thấp hơn.

3. Thời gian giải quyết được “chốt cứng”: tối đa 20 ngày

Theo quy định mới, thời hạn giải quyết thủ tục cấp phép xây dựng là tối đa 20 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp cần xem xét thêm, thời gian được kéo dài không quá 10 ngày, nhưng bắt buộc phải thông báo bằng văn bản cho chủ đầu tư.

Đặc biệt, trong vòng 7 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan cấp phép phải thẩm định, kiểm tra thực địa và chỉ được yêu cầu bổ sung hồ sơ một lần. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng kéo dài thủ tục, do yêu cầu bổ sung nhiều vòng.

4. Bổ sung yêu cầu dữ liệu mô hình thông tin công trình (BIM)

Điểm mới mang tính kỹ thuật nhưng có tác động lớn là yêu cầu cung cấp dữ liệu mô hình thông tin công trình (BIM) trong hồ sơ đề nghị cấp phép xây dựng.

Theo đó, chủ đầu tư phải nộp dữ liệu BIM ở định dạng gốc và chuẩn IFC 4.0, hoặc định dạng mở tương đương, thể hiện đầy đủ vị trí, hình dạng không gian ba chiều và kích thước các bộ phận chính của công trình.

Yêu cầu này cho thấy cơ quan quản lý đang từng bước chuyển sang quản lý xây dựng dựa trên dữ liệu số, thay vì chỉ dựa vào bản vẽ giấy truyền thống.

5. Hồ sơ chặt chẽ hơn, nhưng minh bạch hơn

Ngoài dữ liệu BIM, hồ sơ cấp phép xây dựng vẫn bao gồm các thành phần quen thuộc như: đơn đề nghị theo mẫu, giấy tờ hợp pháp về đất đai, quyết định phê duyệt dự án, hồ sơ thiết kế đã được thẩm định, kết quả thực hiện các thủ tục về phòng cháy chữa cháy và môi trường, cùng hai bộ bản vẽ thiết kế xây dựng.

Điều kiện cấp phép tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phù hợp với quy hoạch, mục đích sử dụng đất, an toàn công trình và công trình lân cận, bảo vệ môi trường, di sản văn hóa, quốc phòng – an ninh. Lệ phí cấp phép do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định.

Những thay đổi có hiệu lực từ 15/1/2026 cho thấy định hướng rõ ràng của cơ quan quản lý: phân cấp mạnh hơn, siết thời gian xử lý và từng bước số hóa hoạt động cấp phép xây dựng. Với chủ đầu tư, việc nắm chắc 5 điểm mới này là điều kiện cần để tránh vướng mắc và chủ động hơn trong quá trình triển khai dự án.