Xuất khẩu hệ sinh thái ngành nông nghiệp: Bán cái gì, bán cho ai và bằng cách nào?

Theo dõi KTMT trên

Ngành Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng khi dư địa mở rộng sản lượng và thị trường truyền thống ngày càng thu hẹp. Kim ngạch xuất khẩu liên tục tăng nhưng biên lợi nhuận không cao, dễ bị tổn thương trước biến động giá, rào cản kỹ thuật và cạnh tranh quốc tế. Trong bối cảnh đó, xuất khẩu hệ sinh thái nông nghiệp được kỳ vọng mở ra không gian tăng trưởng mới, dựa trên giá trị tri thức, công nghệ và dịch vụ.

Tại cuộc họp xây dựng đề án xuất khẩu hệ sinh thái nông nghiệp giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn 2045, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung nhấn mạnh, cách tiếp cận không nên “ôm đồm” hay xây dựng một chương trình quá lớn ngay từ đầu. Theo ông, điều quan trọng nhất là lựa chọn các lĩnh vực nông, lâm, thủy sản có lợi thế rõ ràng, đủ điều kiện hình thành hệ sinh thái hoàn chỉnh và có thể triển khai thực chất trên thị trường quốc tế.

Cùng với đó, Thứ trưởng Hoàng Trung yêu cầu làm rõ bản chất của khái niệm “xuất khẩu hệ sinh thái”. Đây không chỉ là xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp, mà là tổng thể giải pháp gồm giống, công nghệ, thiết bị, quy trình sản xuất – chế biến, hệ thống kiểm soát chất lượng và đội ngũ chuyên gia có khả năng hỗ trợ trực tiếp tại thị trường nước ngoài. Mỗi hệ sinh thái, theo ông, phải trả lời đầy đủ ba câu hỏi cốt lõi: bán cái gì, bán cho ai và bằng cách nào.

Xuất khẩu hệ sinh thái không chỉ nhằm tăng kim ngạch, mà quan trọng hơn là tái định vị vai trò của nông nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế. Từ chỗ chủ yếu cung cấp nguyên liệu và sản phẩm sơ chế, Việt Nam cần từng bước chuyển sang cung cấp giải pháp tổng thể, gia tăng hàm lượng công nghệ và tri thức trong mỗi dự án hợp tác.

Để đạt mục tiêu này, ngoại giao nông nghiệp được xác định là một trụ cột quan trọng. Việc lồng ghép xuất khẩu hệ sinh thái vào các chương trình nghị sự đối ngoại, xây dựng đề án riêng cho từng thị trường và tăng cường mạng lưới tham tán nông nghiệp giúp mở rộng kênh tiếp cận, hỗ trợ doanh nghiệp và chuyên gia trong quá trình triển khai.

Một hướng đi chiến lược khác là thúc đẩy hình thành các tập đoàn nông nghiệp đa quốc gia của Việt Nam, đủ năng lực tích hợp sản xuất, chế biến, dịch vụ và đầu tư tại nhiều quốc gia. Những “đầu tàu” này sẽ dẫn dắt doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã và đội ngũ chuyên gia tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, tạo hiệu ứng lan tỏa cho toàn ngành.

Đánh giá chung cho thấy Việt Nam cơ bản đã hình thành hệ sinh thái nông nghiệp trong nước và bước đầu tiếp cận xuất khẩu ra nước ngoài. Một số thị trường được xác định là “đối tác thân thiết” trong giai đoạn đầu gồm Lào, Campuchia, Cuba, hoặc các quốc gia châu Phi, nơi có nhu cầu cao về giải pháp canh tác, quản lý chuỗi giá trị và đào tạo nhân lực nông nghiệp.

Minh Thành