Thaco, VinFast, TC Group đồng loạt kiến nghị giữ “rào cản” ngành ô tô

Theo dõi KTMT trên

Đề xuất của Bộ Tài chính về việc loại bỏ ngành sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện đang tạo ra làn sóng tranh luận mạnh mẽ trong ngành. Ba doanh nghiệp lớn gồm Thaco, VinFast và TC Group đã đồng loạt gửi kiến nghị tới Thủ tướng Chính phủ, đề nghị giữ nguyên các quy định hiện hành, trong khi VCCI ủng hộ phương án “cởi trói”.

Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất cắt giảm 58 ngành nghề khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện, trong đó có ô tô – lĩnh vực lâu nay chịu nhiều yêu cầu về nhà xưởng, dây chuyền, bảo hành và bảo dưỡng.

Phản ứng trước đề xuất này, các doanh nghiệp sản xuất trong nước cho rằng việc duy trì điều kiện kinh doanh là cần thiết. Thaco nhấn mạnh ô tô là ngành công nghiệp nền tảng, liên quan trực tiếp tới an toàn xã hội và môi trường, do đó các tiêu chuẩn về cơ sở vật chất không phải rào cản hành chính mà là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm trong suốt vòng đời sử dụng.

Cùng quan điểm, VinFast cho rằng các điều kiện tiền kiểm là thước đo năng lực và cam kết đầu tư dài hạn của doanh nghiệp. Việc gỡ bỏ các ràng buộc này có thể khiến thị trường xuất hiện những đơn vị không đủ tiêu chuẩn, gia tăng rủi ro đối với người tiêu dùng trong một ngành có giá trị cao và công nghệ phức tạp.

Trong khi đó, TC Group cảnh báo việc hạ chuẩn có thể tạo ra cạnh tranh không bình đẳng. Các doanh nghiệp trong nước đã đầu tư lớn vào hệ thống sản xuất và chuỗi cung ứng, trong khi doanh nghiệp nhập khẩu có thể tham gia thị trường với chi phí thấp hơn nếu rào cản bị gỡ bỏ.

Ở chiều ngược lại, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) lại ủng hộ việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh. Theo VCCI, hệ thống hậu kiểm hiện nay – bao gồm đăng kiểm, tiêu chuẩn môi trường và cơ chế triệu hồi – đã đủ để kiểm soát chất lượng. Việc duy trì thêm các giấy phép tiền kiểm chỉ làm gia tăng chi phí tuân thủ và hạn chế cạnh tranh, khiến thị trường bị chi phối bởi một số ít doanh nghiệp lớn và giá xe duy trì ở mức cao trong khu vực.

VCCI cũng chỉ ra rằng sau hơn hai thập kỷ, tỷ lệ nội địa hóa ô tô con tại Việt Nam vẫn chỉ đạt khoảng 7–10%, cho thấy các rào cản hiện tại chưa đạt được mục tiêu thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ.

Trong khi đó, Bộ Công Thương thể hiện quan điểm thận trọng. Cơ quan này cảnh báo nếu bỏ điều kiện kinh doanh, doanh nghiệp có thể tận dụng kẽ hở để nhập khẩu các bộ phận gần hoàn chỉnh rồi thực hiện lắp ráp đơn giản trong nước, làm suy yếu mục tiêu phát triển ngành sản xuất nội địa.

Đáng chú ý, Bộ Công Thương cũng nêu nguy cơ Việt Nam có thể trở thành điểm trung chuyển cho các quốc gia đang dư thừa công suất, đặc biệt là Trung Quốc, thông qua các dự án FDI lắp ráp quy mô nhỏ nhằm né quy định xuất xứ. Điều này có thể khiến Việt Nam đối mặt với các cuộc điều tra thương mại và biện pháp thuế quan từ các đối tác quốc tế.

Cuộc tranh luận cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa mục tiêu cải cách môi trường kinh doanh và bảo vệ ngành sản xuất trong nước. Quyết định cuối cùng vì vậy không chỉ liên quan tới thủ tục hành chính, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc cạnh tranh và định hướng phát triển dài hạn của ngành ô tô Việt Nam.