Nghị định 54 nới điều kiện mua nhà ở xã hội, gỡ nút thắt “chưa có nhà”
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 54/2026/NĐ-CP, sửa đổi quy định về điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội, trong đó mở rộng tiêu chí xác định “chưa có nhà ở” và rút gọn thủ tục xét duyệt.
Mở rộng tiêu chí “chưa có nhà ở”
Theo Nghị định 54, người dân được coi là chưa có nhà ở nếu trong Giấy chứng nhận không có thông tin về nhà ở, không phụ thuộc vào thời điểm nộp hồ sơ mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội.
Quy định này thay đổi cách tiếp cận trước đây, vốn yêu cầu xem xét lịch sử sở hữu nhà ở và dẫn đến nhiều trường hợp dù thực tế không có nhà, nhưng vẫn không đủ điều kiện trên giấy tờ.
Thu gọn đầu mối xác nhận, giảm thủ tục
Một điểm mới khác, là thẩm quyền xác nhận điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội được giao cho cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận theo pháp luật đất đai, thay vì phải xin xác nhận từ nhiều cấp như phường, xã, cơ quan công tác.
Theo đánh giá của ông Lê Trung Tuấn, chuyên gia bất động sản, đây là bước đi cần thiết để tháo gỡ “nút thắt” lớn nhất trong tiếp cận nhà ở xã hội.
“Trước đây, khó nhất không phải là tiền, mà là chứng minh mình chưa có nhà. Rất nhiều người không đứng tên sổ đỏ vì ở nhờ, ở chung, hoặc nhà từng đứng tên người thân, vợ chồng cũ… nên bị loại ngay từ khâu hồ sơ”, ông Tuấn nói.
Gỡ đúng “nút thắt” thực tế
Nhận định về quy định mới, ông Lê Trung Tuấn, chuyên gia bất động sản, cho rằng việc mở rộng tiêu chí xác định “chưa có nhà ở” là điều chỉnh cần thiết, nhằm tháo gỡ vướng mắc lớn nhất trong tiếp cận nhà ở xã hội thời gian qua.
Theo ông Tuấn, trước đây nhiều người thực tế không sở hữu nhà, nhưng do từng có liên quan đến nhà ở trên giấy tờ hoặc không đứng tên trực tiếp trong Giấy chứng nhận, nên không đủ điều kiện xét duyệt. Quy định mới, chỉ căn cứ vào tình trạng pháp lý hiện tại trên Giấy chứng nhận, giúp mở rộng đối tượng đủ điều kiện hợp pháp và giảm áp lực thủ tục.
Tuy nhiên, ông Tuấn cũng lưu ý, cần tăng cường hậu kiểm để hạn chế tình trạng lợi dụng chính sách, như chuyển nhượng tài sản cho người thân trước thời điểm nộp hồ sơ. Việc liên thông dữ liệu đất đai – dân cư – thuế và áp dụng chế tài đủ mạnh, được cho là cần thiết để bảo đảm chính sách đi đúng mục tiêu.
Nhìn tổng thể, Nghị định 54 được đánh giá là bước điều chỉnh đúng hướng, tháo gỡ rào cản hành chính lớn nhất với người thu nhập thấp khi tiếp cận nhà ở xã hội. Tuy nhiên, để chính sách đi đúng mục tiêu, nới điều kiện cần đi kèm cơ chế hậu kiểm đủ mạnh, tránh biến nhà ở xã hội thành kênh trục lợi trong bối cảnh nhu cầu vẫn vượt xa nguồn cung.
