Bộ Công Thương siết cơ chế Quỹ bình ổn xăng dầu
Quy định mới về Quỹ bình ổn xăng dầu đã được áp dụng từ đầu tháng 4, đặt ra cơ chế kiểm soát chặt dòng tiền và trách nhiệm hoàn trả ngân sách, qua đó thay đổi cách vận hành Quỹ trong bối cảnh giá năng lượng còn biến động.
Cụ thể, Bộ Công Thương ban hành Thông tư 19/2026/TT-BCT, quy định chi tiết cơ chế tạm ứng, trích lập và hoàn trả Quỹ bình ổn xăng dầu từ ngân sách nhà nước, với yêu cầu quản lý qua tài khoản phong tỏa và kiểm toán độc lập.
Thông tư quy định rõ phạm vi điều chỉnh bao gồm toàn bộ hoạt động tiếp nhận, quản lý, giám sát, kiểm toán và quyết toán Quỹ. Đối tượng áp dụng là các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, ngân hàng thương mại nơi mở tài khoản phong tỏa và các tổ chức, cá nhân liên quan.
Một điểm đáng chú ý là toàn bộ dòng tiền của Quỹ phải được quản lý qua tài khoản riêng tại ngân hàng và bị phong tỏa, tách biệt hoàn toàn với các nguồn quỹ khác. Phần lãi phát sinh từ số dư tài khoản sẽ được bổ sung trở lại Quỹ, góp phần tăng hiệu quả sử dụng vốn.
Về cơ chế tạm ứng, lần đầu được xác định dựa trên sản lượng xăng dầu bán ra trong 7 ngày liền kề trước đó, nhân với mức chi sử dụng Quỹ theo phương án điều hành. Các lần tạm ứng tiếp theo được thực hiện định kỳ hàng tuần hoặc khi cần thiết, căn cứ vào số tiền đã chi và số dư hiện có. Trường hợp đề nghị vượt mức, doanh nghiệp phải giải trình rõ nguyên nhân.
Thông tư cũng nhấn mạnh nguyên tắc: việc trích lập và chi sử dụng Quỹ chỉ thực hiện một lần đối với mỗi đơn vị xăng dầu tiêu thụ ở khâu bán ra đầu tiên, tránh trùng lặp và sai lệch dòng tiền.
Đối với việc hoàn trả ngân sách, quy trình được gắn với kiểm toán độc lập. Trong vòng 90 ngày kể từ khi có yêu cầu, thương nhân phải hoàn thành kiểm toán và báo cáo. Sau đó, trong 5 ngày làm việc kể từ thông báo của cơ quan quản lý, toàn bộ số dư Quỹ phải được nộp về ngân sách nhà nước.
Trường hợp sau 12 tháng vẫn chưa hoàn trả đủ, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ xem xét phương án xử lý.
Thông tư đồng thời giao trách nhiệm cụ thể cho các bên liên quan. Trong đó, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước chịu trách nhiệm theo dõi, công bố định kỳ số liệu và giám sát hoạt động Quỹ; còn các thương nhân đầu mối phải thực hiện trích lập, chi sử dụng, hoàn trả đúng quy định, đồng thời báo cáo và công khai thông tin định kỳ hàng tháng, 6 tháng.
Đáng chú ý, văn bản cũng quy định rõ chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm như báo cáo sai lệch, chậm hoàn trả hoặc không tuân thủ quy định.
